|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Bismil Belediyesi’nde yapılan işçi alımlarında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması süreçlerinin tamamlanmadan işe başlatıldığını ortaya koymuştur. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3. maddesi, kamu görevine atanacak kişiler hakkında bu süreçlerin zorunlu olduğunu belirtmektedir. Kanunun 4. maddesi, arşiv araştırmasının kişinin adli sicil kaydının ve diğer hukuki durumlarının incelenmesini gerektirdiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, 5. madde güvenlik araştırmasının kapsamını genişleterek, kişinin terör örgütleriyle ilişkisini de değerlendirmektedir.
Denetim sonucunda, Bistaş Personel Anonim Şirketi aracılığıyla yapılan işçi alımlarında, bazı personellerin arşiv araştırmalarının sonuçları beklenmeden işe alındığı ve bazıları için olumsuz görüş bildirilmesine rağmen iş akitlerinin sürdüğü tespit edilmiştir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20. maddesi, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu durum, kamu görevine başlamadan önce ilgili süreçlerin tamamlanmasının önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir. |
BULGU: Arşiv Araştırması ve Güvenlik Soruşturması Süreçlerinin Tamamlanmadan İşçi İstihdamı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2024 yılı içerisinde alınan personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının işe başlatılmadan önce mevzuatta öngörülen süreçler tamamlanmadan işe başlatıldığı görülmüştür.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3’üncü maddesinde; arşiv araştırmasının, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılacağı belirtilmiştir. 4’üncü maddesinde de arşiv araştırmasının kişinin adli sicil kaydının, kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesi olduğu ifade edilmiştir.
Yine aynı Kanun’un 5’inci maddesinde; güvenlik araştırmasının arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin, görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesi şeklinde belirtilmiştir.
Kanun’un 7’nci maddesinde ise; yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulacağı ve komisyonun kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunacağı ifade edilmiştir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak çıkarılan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Şirket personelinde aranacak şartlar” başlıklı 4’üncü maddesinin altıncı fıkrasında, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırmasının yapılmış olmasının zorunlu olduğu hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde Bismil belediyesi şirketi olan Bistaş Personel Anonim Şirketi eliyle belediye hizmet birimlerinde görevlendirmek üzere muhtelif tarihlerde işçi alımı yapıldığı, alımı yapılan bazı personellerin arşiv araştırmalarını yapan ilgili kurumdan nihai cevap gelmeden işe başlatıldığı bazı personellerin ise arşiv araştırmalarını yapan ilgili kurumca olumsuz görüş bildirilmesine rağmen söz konusu personellerin iş akitlerinin devam ettiği tespit edilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere bir kimsenin herhangi bir kamu görevine başlamadan önce hakkında ilgili kurumlarca arşiv araştırması ve/veya güvenlik soruşturması süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir.