|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mal alımlarında Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen parasal limitleri aştığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kanun’un 21. maddesinde, idarelerin 2024 yılı için 2.076.108,00 TL’ye kadar olan alımları pazarlık usulü ile gerçekleştirebileceği; 22. maddesinde ise büyükşehir belediyeleri için 622.756,00 TL, diğer idareler için ise 207.453,00 TL’yi aşmayan doğrudan temin alımlarının ilan ve teminat olmaksızın yapılabileceği belirtilmektedir. Ancak, bu alımlar için bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmaksızın aşılamayacağı da vurgulanmıştır.
Bismil Belediyesi’nin 2024 yılına ilişkin mal alımlarında, belirlenen ödeneğin %10’unu 39.859.822,25 TL aşarak mevzuata aykırı bir durum sergilediği tespit edilmiştir. Bu durum, Kamu İhale Kurulu’ndan gerekli uygun görüş alınmadan gerçekleştirilmiştir. İlgili mevzuat, idarelerin bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unu aşan harcamalar için Kurul’un onayını zorunlu kılmaktadır. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen parasal limitler ve harcama kurallarına uyulması, kamu idarelerinin şeffaf ve hesap verebilir bir şekilde faaliyet göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, alımların gerçekleştirilmesinde belirtilen sınırların aşılması durumunda, Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınması gerekmektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin 2024 yılında pazarlık ve doğrudan temin usulü ile yaptığı mal alımlarında; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen limitleri, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmaksızın aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2024 yılı için 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise 2023 yılında büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Aynı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; bu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı belirtilmiştir.
Mezkûr hükmün uygulanmasına ilişkin açıklamaların yer aldığı 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci Maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesine göre; idareler, Kanun’un gerek 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin % 10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacaktır. Aynı maddede ayrıca Kanun’un 21/f ve 22/d bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarlarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı belirtilmiştir.
Aşağıdaki tabloda Bismil Belediyesinin 2024 yılında mal belirlenen ödenek tutarları, mal için yapılan harcamalar ve bu harcamaların ödeneklerin %10’unu aşan kısmı gösterilmiştir. Kanun’un 21/f bendi ile 22/d bendinde yer alan parasal limitlerin toplamı dikkate alınırken, mal için ayrılan ödenek tutarları ayrı ayrı değerlendirilmiştir.
Tablo 11: 21/f ve 22/d Maddeleri Kapsamında Yapılan Harcamaların %10’luk Sınırı Aşan Kısmını Gösterir İcmal
| Mal Alımları | Tutarları | Tutarları |
| Ödenek(A) | Ödenek(A) | 84.818.033 |
| Ödeneğin yüzde 10 ‘u (B)=(A*0,10) | Ödeneğin yüzde 10 ‘u (B)=(A*0,10) | 8.481.803,3 |
| 22/D harcama (C) | 22/D harcama (C) | 48.341.625,55 |
| 21/f harcama (D) | 21/f harcama (D) | – |
| Toplam Harcama (E)= (C+D) | Toplam Harcama (E)= (C+D) | 48.341.625,55 |
| Yüzde 10 ‘ u aşan tutar F = (E-B) | Yüzde 10 ‘ u aşan tutar F = (E-B) | 39.859.822,25 |
Tabloda gösterilen verilerden de anlaşılacağı üzere; Belediye, 2024 yılında mal için konulan ödeneğin %10’unu; mal alımlarında 39.859.822,25 TL aştığı halde yukarıda yer verilen mevzuata aykırı olarak Kamu İhale Kurulunun uygun görüşünü almamıştır.
Kurum tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen limitlere dikkat edileceği ve %10’luk sınırın aşılması durumunda Kamu İhale Kurumundan uygun görüş isteneceği bildirilmiştir.
Bu itibarla; 4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların Kanun’da belirtilen temel ilkelere ve usullere uygun bir şekilde yapılması amaçlanmış olup, bu yöntemlerle yapılacak alımlarda %10’luk sınıra uyulması ya da sınırın aşılması durumunda uygun görüş alınması gerekmektedir.