|
ÖZET: Maddi duran varlıkların muhasebe kaydında yapılan hatalar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekmektedir. Büyükşehir İlçe Belediyesi’ne ait arsa niteliğindeki bir varlığın kiralama işlemi sırasında muhasebe kaydının yanlış yapıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, hizmet imtiyaz sözleşmesine konu olan maddi duran varlıkların işletme süresinin başlangıcında doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, kiralama işleminin hatalı bir şekilde yap-işlet-devret sözleşmesi olarak kaydedildiği anlaşılmıştır.
Söz konusu taşınmazın kiralama süresi boyunca yüklenici tarafından inşa edilmesi ve işletme süresinin başlamasıyla birlikte muhasebe kaydının yapılması gerekmekteydi. Ancak, bu kayıt, mülkiyeti işletmeciye ait olan varlıklar için geçerli olan düzenlemelere göre yapılmış, dolayısıyla hatalı bir işlem gerçekleştirilmiştir. 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı’na 1.836.000,00 TL borç kaydı yapılırken, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydı yapılmamıştır. Kamu idaresi, hatalı kaydın düzeltilmesi için gerekli kontrollerin yapılacağını ve muhasebe kaydının oluşturulacağını belirtmiştir. Ancak, bu hatalı kayıt nedeniyle 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı gibi hesaplar yanıltıcı bilgiler sunmaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlığın Muhasebe Kaydının Hatalı Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyeye ait arsa niteliğindeki maddi duran varlığın üzerine tesis yapılarak işletilmesine yönelik kiralama işlemine ilişkin muhasebe kaydının hatalı yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı’nın işleyişinin anlatıldığı 201’inci maddesinde;
“a) Borç
1) Mahalli idarelere ait maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenler işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilir. Diğer taraftan, ayrılmış amortisman tutarları 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç ve alacak kaydedilir.
2) İşletmeciye ait olan maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenler işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmı 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
denilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince Belediye’ye ait maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenlerin işletme süresinin başladığı tarihte 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabına borç ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; 48741 ada 1 parsel’de bulunan arsa niteliğindeki taşınmazın inşasına ilişkin sözleşme her ne kadar yap-işlet-devret sözleşmesi adı ile imzalanmış ise de hukuken bu sözleşme yap-işlet-devret sözleşmesi olmayıp, yapılan iş bir kiralama işlemidir. Bu çerçevede söz konusu taşınmazın üzerine tesis yapılarak inşaat süresi dahil 10 yıllığına kiralandığı, yüklenicinin söz konusu arsa üzerinde yapım işini tamamlayarak işletme süresinin başladığı ve muhasebe kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.
Ancak yapılan muhasebe kaydı Yönetmelik’te belirtilen mahalli idarelere ait maddi duran varlıkların anlatıldığı (1) nolu fıkra çerçevesinde yapılması gerekir iken hatalı olarak mülkiyeti işletmeciye ait olan maddi duran varlıkların anlatıldığı (2) nolu fıkra çerçevesinde yapılmıştır.
Bu şekilde 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı’na 1.836.000,00 TL borç kaydı yapılmış ancak ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydı yapılması gerekir iken söz konusu muhasebe kaydı yapılmamıştır.
Kamu idaresi cevabında, ilgili hesaplardaki maddi duran varlığa ilişkin kontrollerin yapılarak gerekli muhasebe kaydının oluşturulacağı belirtilmektedir.
Sonuç olarak, 1.836.000,00 TL tutara ilişkin yapılan hatalı kayıt nedeniyle 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı hatalı bilgi vermektedir.