|
ÖZET: Belediyenin iktisadi faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdiği hizmetlere ilişkin harcamalar sonucunda ödenen katma değer vergisinin, 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı yerine 630 Faaliyet Giderleri Hesabı veya ilgili varlık hesabında kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen hükümlere göre, belediyelerin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal ve hizmetler için ödedikleri katma değer vergisinin indirim konusu yapılması gerekmektedir. Ancak, kamu hizmeti üretimi için nihai tüketici olarak alınan mal ve hizmetler için ödenen katma değer vergisi indirim konusu yapılamamaktadır.
Denetim raporunda, belediyenin kreş, gündüz bakımevi, spor salonu ve yüzme havuzu gibi iktisadi faaliyetleri için yaptığı harcamalarla ilgili katma değer vergisinin giderleştirildiği, dolayısıyla indirim konusu yapılmadığı ortaya konmuştur. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırıdır ve belediyenin muhasebe kayıtlarında hatalara yol açmaktadır. Önceki yıl yapılan denetimlerde de benzer bulgulara rastlanmış, ancak gerekli düzeltici işlemler yapılmamıştır. Sonuç olarak, hatalı kayıtlar nedeniyle Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda 630 Giderler Hesabı’nın gereğinden fazla, 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı’nın ise gereğinden az görünmesine neden olunmuştur. Kamu idaresi, bu durumu düzeltmek için gerekli çalışmaların yapılacağını belirtmiştir. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin iktisadi faaliyet çerçevesinde yürüttüğü hizmetlerine ilişkin harcamalar nedeniyle ödenen katma değer vergisinin, 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı yerine 630 Faaliyet Giderleri Hesabı veya ilgili varlık hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı’na ilişkin olarak düzenlenen “Hesabın Niteliği” başlıklı 153’üncü maddesinde “Bu hesap, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılır. Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları katma değer vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen katma değer vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın İşleyişi” başlıklı 154’üncü maddesinde ise “Kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin, katma değer vergisi hariç tutarı 630 Giderler Hesabı’na veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç, indirilecek katma değer vergisi tutarı bu hesaba borç, kesintiler 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar veya ilgili diğer hesaplara alacak, ödenecek tutar 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı’na alacak; diğer taraftan katma değer vergisi dâhil tutar 830 Bütçe Giderleri Hesabı’na borç, 835 Gider Yansıtma Hesabı’na alacak kaydedilir.
1) Ay sonlarında, hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak kalanı, devreden katma değer vergisi hesabı ile indirilecek katma değer vergisi hesabının borç kalanları toplamından fazla ise, söz konusu fark 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak, bu hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, devreden katma değer vergisi hesabının borç bakiyesi 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına alacak; hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak bakiyesi ise 391-Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına borç kaydedilir.
2) Ay sonlarında, devreden katma değer vergisi hesabı ile indirilecek katma değer vergisi hesabının borç bakiyeleri toplamı hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak bakiyesinden fazla ise, varsa devreden katma değer vergisi hesabının borç bakiyesi 190- Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına alacak, bu hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak bakiyesi 391-Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına borç, sonraki döneme devreden katma değer vergisi tutarı 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına borç kaydedilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Belediyeler kuruluş amacına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili olan işlemler dolayısıyla yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapamayacaklardır. Ancak iktisadi faaliyet çerçevesinde yürüttüğü hizmetlere ilişkin yaptığı harcamalar için yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapmaları gerekmektedir.
Belediyenin iktisadi faaliyete konu olan kreş ve gündüz bakımevleri, spor salonu ve yüzme havuzu hizmetlerinde üretim girdisi olarak yaptığı harcamalar için yüklenilen katma değer vergisinin indirim konusu yapılmayarak giderleştirildiği tespit edilmiştir. Üretim girdisi olarak yapılan harcamalara ait katma değer vergisinin yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında muhasebeleştirilerek ay sonlarında 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına aktarılması gerekmektedir.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu idaresi cevabında, iktisadi faaliyet çerçevesinde yürütülen hizmetlere ilişkin harcamalar nedeniyle ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapılması için gerekli çalışmaların yapılacağı belirtilmektedir.
Sonuç olarak yukarıda belirtilen kayıtların yapılmaması sonucu Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630 Giderler Hesabının olması gerekenden daha yüksek ve Bilanço’da 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının olması gerekenden daha düşük görünmesine neden olunmuştur.