|
ÖZET: Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının gerçek durumu, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında incelendiğinde, belediyenin geçmiş yıllarda giderleştirmesi veya aktifleştirmesi gereken katma değer vergisini indirim konusu yapması nedeniyle yanıltıcı bir tablo ortaya çıkmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, devreden KDV’nin nasıl izleneceğine dair net kurallar belirlemektedir. Ancak, belediyenin 2024 yılı bilançosunda 190 Devreden KDV Hesabı’nın 23.431.334,39 TL bakiye verdiği tespit edilmiştir.
Geçmiş yıllarda indirim konusu yapılmaması gereken KDV tutarlarının indirim konusu yapılması, bu hesabın yüksek bir bakiye göstermesine yol açmıştır. Önceki Sayıştay Raporu’nda da vurgulanan bu durum, idarenin herhangi bir düzeltici işlem yapmamasıyla devam etmektedir. Kamu İdaresi, 190 Devreden KDV Hesabı’nın bakiyesinin sıfırlanana kadar kayıtlarda yer alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, belediyenin yalnızca satışa konu olan mal ve hizmetler için ödediği KDV’yi indirim konusu yapması gerektiği, diğer mal ve hizmetler için ödediği KDV’nin ise gider veya varlık hesabına kaydedilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu hatalı kayıtlar, 190 Devreden KDV Hesabı’nın yanıltıcı bir bilgi vermesine neden olmaktadır. |
BULGU: Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin geçmiş yıllarda giderleştirmesi veya aktifleştirmesi gereken katma değer vergisini indirim konusu yaptığı ve bu nedenle 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 151’inci maddesinde; bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devreden katma değer vergisinin 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabında izleneceği ve katma değer vergisinin indirilinceye kadar bu hesapta bekletileceği ifade edilmektedir.
Mezkûr Yönetmelik’in 152’nci maddesine göre; ay sonlarında 191 İndirilecek KDV Hesabı ile 391 Hesaplanan KDV Hesabının karşılaştırılmasında, 191 İndirilecek KDV Hesabı daha büyükse aradaki fark 190 Devreden KDV Hesabına borç olarak yazılmalıdır. İzleyen dönemde Hesaplanan KDV hesabının alacak kalanı, Devreden KDV Hesabı ile İndirilecek KDV hesabının borç kalanları toplamından fazla ise söz konusu fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak kaydedilmelidir.
Aynı Yönetmelik’in “191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı” başlıklı 153’üncü maddesine göre ise; belediyelerin, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili işlemleri dolayısıyla yüklendikleri KDV tutarlarını indirim konusu yapmamaları, indirim konusu yapılmayacak olan bu KDV tutarlarını hizmet alımlarında doğrudan gider yapmaları, mal alımlarında ise ilgili malın maliyetine eklemeleri, sadece vergiye tabi hizmetlerini ya da ticari niteliği bulunan faaliyetlerini ifa etmek için alınan mal ve hizmetler için ödediği KDV tutarlarını, bu hizmet ve faaliyetler karşılığı olarak tahsil ettikleri hesaplanan KDV tutarlarından mahsup etmeleri gerekmektedir.
Belediyenin 2024 yılı bilançosunda, 190 Devreden KDV Hesabının 23.431.334,39 TL bakiye verdiği tespit edilmiştir. Her ne kadar 2024 yılında yapılan hatalı kayıt tutarı düşük ise de geçmiş yıllarda indirim konusu yapılmaması gereken KDV tutarlarının indirim konusu yapılması nedeniyle devreden katma değer vergisi tutarı yüksek olmuştur.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının bakiyesinin sıfırlanana kadar kayıtlarda görüleceği belirtilmiştir.
Bu itibarla, Belediyenin bir bedel karşılığı satmak üzere ürettiği mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldığı mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş olduğu Katma Değer Vergisini indirim konusu yapması, bunun dışında idarenin satışa konu olmayan nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın aldığı mal veya hizmet için ödediği Katma Değer Vergisini indirim konusu yapmaması ve bu tutarları ilgili gider hesabına kaydetmesi veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave etmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, büyük bir kısmı geçmiş yıllarda yapılmış olan hatalı kayıtlar sonucu 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı 23.431.334,39 TL hatalı bilgi vermektedir.