|
ÖZET: Belediye taşınmazlarının ortak hizmet projeleri kapsamında dernek ve vakıflara tahsis edilmesiyle ilgili yapılan incelemelerde, bazı taşınmazların bu şekilde kullanıldığı belirlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47. maddesi, kamu idarelerinin taşınmazlarını birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebileceğini belirtirken, özel hükümlerin saklı olduğu vurgulanmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesi ise, belediyelerin yalnızca kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler ve belirli vakıflarla ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceğini ifade etmektedir. Ancak, bu maddede dernek ve vakıflara taşınmaz tahsisi yapılabileceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır.
Yapılan denetimlerde, belirli tarihlerde alınan belediye meclis kararlarıyla, bazı taşınmazların vakıf ve derneklere tahsis edildiği görülmüştür. Örneğin, İstasyon Mahallesi’ndeki taşınmazın eğitim ve spor amacıyla bir vakfa, başka bir taşınmazın ise afet ve acil durum hizmetleri için bir derneğe tahsis edildiği tespit edilmiştir. Ancak, bu tahsislerin 5018 sayılı Kanun’un 47. maddesine dayanarak yapıldığı belirtilse de, bu madde dernek ve vakıflara taşınmaz tahsisine izin vermemektedir. Sonuç olarak, belediyeler, 5393 sayılı Kanun’un 75. maddesi çerçevesinde, taşınmazlarını yalnızca mahallî idareler ve diğer kamu kurumlarına tahsis edebilir. Vakıf ve derneklerle ortak hizmet projeleri gerçekleştirilebilse de, bu kuruluşlara taşınmaz tahsisi mümkün değildir. |
BULGU: Belediye Taşınmazlarının Ortak Hizmet Projesi Kapsamında Dernek ve Vakıflara Tahsis Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurum taşınmazları üzerinde yapılan incelemelerde, bazı taşınmazların ortak hizmet projesi kapsamında dernek ve vakıflara tahsis edildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki taşınmazları birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebileceği belirtilmiş, kanunlardaki özel hükümlerin saklı olduğu ifade edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; belediyelerin, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği, diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerektiği belirtilmiştir.
Aynı fıkranın (d) bendinde ise taşınmaz tahsisine ilişkin özel bir düzenleme yapılmış, bu kapsamda belediyelerin kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki maddelerden anlaşılacağı üzere; bir kamu idaresi olan belediyeler taşınmazlarını sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilmektedir. Kanun koyucu, vakıf ve dernekleri “ortak hizmet projesi” gerçekleştirilebilecek kuruluşlar arasında saymış olmasına rağmen aynı fıkranın (d) bendinde belediyelerce taşınmaz tahsisi yapılabilecek kurum ve kuruluşlar arasında vakıf ve derneklere yer verilmemiştir.
16.10.2017 tarih ve 2017/1 E. ve 5415/1 K. sayılı Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararı’nda belediyelere ait taşınmazların belediye meclis kararı ile spor kulüplerine tahsisi konu edilmiştir. Karar’da belediyelerin mülkiyetlerindeki taşınmazlarını 5393 sayılı Kanun’un sosyal ve ekonomik amaçlı arsa ve konut üretimine ilişkin 69’uncu maddesindeki özel hükümler hariç olmak üzere aynı Kanun’un 75’inci maddesi ile 5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi çerçevesinde, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceklerine hükmedilmiştir.
Yapılan incelemelerde;
– 04.02.2021 tarih ve 84 sayılı Belediye Meclis Kararında; Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesi çerçevesinde, İstasyon Mahallesi 48055 ada 1 parsel ve üzerinde bulunan tesislerde eğitim, kültür ve spor amacıyla 5 (beş) yıl süreyle ortak proje gerçekleştirilmesi için … Vakfı ile protokol yapılması yönünde karar alındığı, Meclis Kararı alınmasından sonra Belediye ile söz konusu vakıf arasında “Eğitim Kültür Spor Faaliyetleri Ortak Proje Protokolü” imzalandığı,
– 13.10.2021 tarih ve 504 sayılı Belediye Meclis kararında; Belediye Kanunu’nun 53 ve 75’inci maddeleri çerçevesinde, Belediye ile … Derneği arasında “Afet ve Acil Durum Hizmetleri Ortak Proje ve İşbirliği Protokolü”nün hayata geçirilmesi için Şeker Mahallesi 46647 ada 1 parsel sayılı (imar planlamasında Şehit Osman Avcı mahallesindeki 46647 ada 1 parsel) 1792 m2 yüzölçümlü teknik altyapı kullanımlı taşınmazın afet ve acil durum hazırlık faaliyetleri kapsamında “Hareket, Operasyon ve Eğitim Merkezi” olarak kullanılması, 15 (onbeş) yıl süreyle bedelsiz tasarruf edilmesi yönünde karar alındığı, Meclis Kararı alınmasından sonra Belediye ile söz konusu dernek arasında “Afet ve Acil Durum Hizmetleri Ortak Projesi ve İşbirliği Protokolü” imzalandığı, böylece söz konusu taşınmazların farklı sürelerle bir vakıf ve bir derneğe tahsis edildiği anlaşılmıştır.
Kamu idaresi cevabında, 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47’inci maddesine göre tahsis işlemi yapıldığı belirtilmiştir.
Ancak söz konusu madde hükmünde kamu idarelerinin mülkiyetlerindeki taşınmazları birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine tahsis edebileceği belirtilmiş olup dernek veya vakıflara taşınmaz tahsis edilmesine cevaz veren bir düzenleme içermemektedir.
Sonuç olarak; yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararı çerçevesinde belediyeler 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilirler. Bu idarelerin dışında kalan vakıf ve dernekler ile “ortak hizmet projesi” yapma imkânı varsa da belediye taşınmazlarının söz konusu kuruluşlara tahsis edilmesi mümkün değildir.