|
ÖZET: İşyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan işletmelerin vergi yükümlülükleri konusunda yapılan incelemelerde, bu işletmelere ilan ve reklam vergisi, çevre temizlik vergisi ve emlak vergisi mükellefiyetinin tesis edilmediği tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediye sınırları içindeki ilan ve reklamların vergiye tabi olduğunu belirtmektedir. Ancak, ruhsat muafiyeti olan iş yerleri için bu vergilerin tahakkuk işlemleri gerçekleştirilmemektedir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun, belirli meslek gruplarını ruhsat alma zorunluluğundan muaf tutmaktadır. Bu durum, söz konusu iş yerlerinin vergi mükellefiyetlerinin oluşmamasına yol açmakta ve dolayısıyla çevre temizlik vergisi, ilan ve reklam vergisi ile emlak vergisi tahakkuk ve tahsilat işlemleri gerçekleştirilememektedir. Kamu İdaresi, bu muafiyet kapsamındaki iş yerlerine yönelik vergi mükellefiyetlerinin tesis edilmesi için çalışmalar başlatmıştır. Belediyenin öz gelirlerini artırmak amacıyla, vergi dairesi ve mal müdürlüğü ile işbirliği yapılarak aktif iş yerlerine dair verilerin düzenli olarak temin edilmesi ve çapraz kontrollerin yapılması önerilmektedir. Bu sayede vergilendirme süreçlerinin daha sistematik hale getirilmesi hedeflenmektedir. |
BULGU: İşyeri Çalışma Ruhsatı Harcından Muaf Olan İşyerlerinin Vergi Yükümlülükleri Açısından Takibinin Yapılamaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İşyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerlerine ilan ve reklam vergisi, çevre temizlik vergisi ve emlak vergisi mükellefiyeti tesis edilmediği, dolayısıyla söz konusu iş yerleri için bu vergilere ilişkin tahakkuk işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 12’nci maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın, ilan ve reklam vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Kanun’un 16’ncı maddesinde ise, vergiye tabi ilan ve reklamlarda, ilan ve reklam işinin mükellefçe yapılması halinde, ilan veya reklam işinin yapılmasından önce mükellef tarafından; ilan ve reklam işinin bu işi mutad meslek olarak ifa edenler tarafından yapılması halinde, ilan ve reklam işini yapanlarca ilan veya reklamın yapıldığı ayı takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar verilecek beyanname üzerine, bu verginin tarh ve tahakkuk ettirileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr Kanun’un “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde ise, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait tahakkuk eden çevre temizlik vergisinin her yıl emlak vergisinin taksit sürelerinde ödeneceği belirtilmiştir.
Diğer yandan 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesinde avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren işyerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur.
Uygulamada, iş yerleri için vergi mükellefiyetleri, İdareye işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için başvuruda bulunulduğunda oluşturulmaktadır. Ancak, yukarıda bahsi geçen işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerleri için ise, çevre temizlik vergisi, ilan ve reklam vergisi ve emlak vergisi mükellefiyeti, bu iş yerlerince bizzat başvurulan durumlar haricinde oluşturulmamaktadır.
Yapılan incelemede; Belediye sınırları içinde faaliyet gösteren 3572 sayılı Kanun’un 2’nci maddesi kapsamındaki iş yerleri için ilan ve reklam vergisi, çevre ve temizlik vergisi ve emlak vergisi mükellefiyetinin tesis edilmediği; bu nedenle belirtilen iş yerlerinden söz konusu vergilerin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresince, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerlerine ilan ve reklam vergisi, çevre temizlik vergisi ve emlak vergisi mükellefiyeti tesis edilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Belediyenin öz gelirlerinden olan söz konusu vergilerin tahakkuk ve tahsilat oranının yükseltilmesi için periyodik olarak aktif işyerlerine ilişkin verilerin vergi dairesinden/mal müdürlüğünden temin edilerek çapraz kontrollerin yapılması, birimler arası entegrasyonun sağlanarak vergilendirme süreçlerinin sistematik hale getirilmesi gerekmektedir.