|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi, işyeri açma izni harcının alınmasını zorunlu kılarken, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 6. maddesi, ruhsat alınmadan işyeri açılmasının yasak olduğunu belirtmektedir. Ruhsatsız işletmelerin kapatılması gerektiği de yasal düzenlemelerle güvence altına alınmıştır.
Denetim verilerine göre, belediye sınırlarında toplam 13.600 aktif işyeri bulunmaktadır. Ancak, 2024 yılı itibarıyla yalnızca 3.464 işyeri ruhsat almış durumdadır. Bu durumda, ruhsatsız faaliyet gösteren 10.136 işyerinin, yasal muafiyetleri olmadığı anlaşılmaktadır. Kamu idaresi, bu tespitlerin düzeltilmesi için gerekli işlemlere başlamış, süreçler devam etmektedir. Sonuç olarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin tespiti için etkin bir denetim ve takip mekanizmasının oluşturulması büyük önem taşımaktadır. Bu durum, hem kamu güvenliği hem de düzenin sağlanması açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmaksızın Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet yürüten işletmelerin bulunduğu görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı ifade edilmiştir. İşyerlerine bu Yönetmelik’te belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesinde ise, bu Kanun hükümlerinden muaf tutulan iş yerleri düzenlenmiştir.
Diğer yandan, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “Emre aykırı davranış” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında; yetkili makamlar tarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye idarî para cezası verileceği ve bu cezaya emri veren makam tarafından karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeye göre, bir işletmenin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunması mümkün değildir. Ruhsatsız çalıştığı tespit edilen işletmelere mevzuatta düzenlenen müeyyidelerin uygulanması gerekmektedir.
Bir önceki denetim döneminde Vergi Dairesi Başkanlığından temin edilen verilere göre belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren aktif işyeri sayısı 13.600’dür. Bahse konu Vergi Dairesi Başkanlığından alınan bu işyeri sayısı içerisinde avukatlık büroları, eczaneler, doktor muayenehaneleri, muhasebe büroları, özel eğitim kurumları, noterler gibi belediyeden ruhsat almak zorunda olmayan Kanun hükümlerinden muaf işyerleri de bulunmaktadır.
Belediye kayıtlarına göre; 2024 yılsonu itibarıyla toplam 3464 adet işyerinin Belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldığı tespit edilmiştir. Faal işyeri sayısının 13.600 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, ruhsat verilen 3464 adet işyeri dışında geriye kalan 10136 adet işyerinin tamamının Belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf işyeri olamayacağı açıktır. Kamu İdaresince söz konusu tespitin giderilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı, süreçlerin henüz devam ettiği ifade edilmiştir. Kamu İdaresince söz konusu tespitin giderilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı, süreçlerin henüz devam ettiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla; İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren iş yerlerinin tespitine ilişkin etkin bir yoklama ve takip mekanizmasının oluşturulması gerekmektedir