|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Antalya Konyaaltı Belediyesi’nde işe alınan 85 personelin, 22’sinin memur ve 63’ünün işçi olduğu, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadan göreve başladığını ortaya koymuştur. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesi gereğince, devlet memurluğuna alınacak bireylerin belirli suçlardan mahkûm olmamaları şarttır. Ayrıca, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nda da benzer düzenlemeler bulunmaktadır. Bu yasalar, işe alınacakların güvenlik soruşturmalarının ve arşiv araştırmalarının yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
Konyaaltı Belediyesi’nin 2024 yılı personel işlemleri incelendiğinde, 22 memur ve 63 işçi için gerekli güvenlik soruşturmalarının yapılmadığı, yalnızca 15 işçi için arşiv araştırması gerçekleştirildiği, ancak bu araştırmaların işe başlamadan önce değil, işe başladıktan sonra yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu durumun düzeltilmesi için gerekli işlemlere başlamış olup, süreç devam etmektedir. Bu bağlamda, personel yönetiminin etkin bir şekilde yürütülmesi ve ileride oluşabilecek mali yükümlülüklerin önlenmesi amacıyla, işe alınacak personel hakkında arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması işlemlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi ve elde edilen verilerin ilgili komisyon tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Memur ve İşçi Personele Arşiv Araştırması ve Güvenlik Soruşturması Yapılmadan İşe Başlatılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Antalya Konyaaltı Belediyesi tarafından işe başlatılan 22’si memur 63’ü işçi toplam 85 personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadığı görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48’inci maddesine göre; devlet memurluğuna alınacak kişilerin, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar ile zimmet irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûmiyeti bulunmaması aranır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak çıkarılan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 4’üncü maddesinde; şirketlerde işe alınacakların affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlardan, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan mahkûm olmaması, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olması şartlarının aranacağı belirtilmiştir.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3’üncü maddesinde ise arşiv araştırmasının, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılacağı ve söz konusu araştırma da;
– Kişinin adli sicil kaydının, kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,
– Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,
– Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,
mevcut kayıtlardan tespit edileceği belirtilmektedir.
Yine aynı Kanun’un 7’nci maddesinde;
“Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; … diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, … teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.
Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.
Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar…”
Denilerek yapılacak olan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının sonuçlarının nasıl değerlendirileceği ve değerlendirme komisyonunun nasıl oluşturulacağı açıklamıştır.
Konyaaltı Belediyesinin 2024 yılı personel işlemleri incelendiğinde çalıştırılan 22 memur ile 63 işçi personel için arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılmadığı arşiv araştırması yapılan 15 işçi personelin ise arşiv araştırmalarının işe başlamadan önce değil başlatıldıktan sonra yapıldığı görülmüştür. Kamu İdaresince söz konusu tespitin giderilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı, süreçlerin henüz devam ettiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, İdare tarafından personel yönetiminin sağlıklı yürütülmesi ve ileride mali külfet doğmasının engellenmesi amacıyla işe başlatılacak personel hakkında arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması işlemlerinin mevzuata uygun olarak yapılması ve elde edilecek verilerin mevzuatta belirtilen usullere uygun olarak kurulacak komisyon tarafından değerlendirilerek iş başı yaptırılmaları gerekmektedir.