Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin Konusu Dışında Hükümler İçermesi ve Üst Limit Şartına Uyulmaması (Sayıştay)

BULGU: Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin Konusu Dışında Hükümler İçermesi ve Üst Limit Şartına Uyulmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye ile yetkili sendikanın 06.04.2022 tarihinde imzaladığı ve 01.04.2023 ile 30.03.2025 tarihlerini kapsayacak şekilde uzatılan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin konusu dışında hükümler içerdiği ve üst limit şartına uyulmadığı görülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “1. Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu hüküm altına alınmıştır.

01.09.2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın Genel Hükümler başlıklı birinci kısmının “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında, bu Karar’da düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hüküm altına alınmıştır.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında, belediyelerde sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin esaslara dair; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesinde de sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutar ile sınırlı olduğuna dair hükümlere yer verilmiştir.

Belediye ile sendika arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nin 1’inci maddesinde “Hukuki dayanak” başlığı altında, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri sözleşmenin dayanağı olarak belirtilmiştir.

Yapılan incelemede;

Sosyal Denge Tazminatı (SDS) yardımı başlıklı maddede Sosyal denge tazminatının mevzuatta belirlenen üst limitten (En yüksek devlet memuru aylığının %120’si) verildiği halde;

Ramazan Bayramı’nda, bayramdan en az 10 gün önce %50 oranında SDS yardımı,

Kurban Bayramı’nda, bayramdan en az 10 gün önce %100 oranında SDS yardımı,

Okul öncesi, İlköğretim, Lise ve Dengi Okullar (Açık öğrenim hariç) için %100 oranında SDS yardımı,

Yüksek Okul ve Üniversitede öğrenim gören (Lisans üstü ve açık öğrenim hariç) için %120 oranında SDS yardımı,

Kendisinin veya eşinin doğum yapması halinde %100 oranında SDS tutarında SDS yardımı,

Kendisi veya çocuklarının resmi nikâh ile evlenmesi halinde %100 SDS tutarında SDS yardımı,

Kendisi, Eşi, çocuklarının veyahut anne ve babalarının ölümü halinde %100 SDS tutarında SDS yardımı,

Dünya Engelliler Gününde, engelli personele %50 SDS tutarında SDS yardımı,

01 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’nde %20 SDS tutarında SDS yardımı,

Afetlerden zarar gören ve maliki bulunduğu konutun, deprem, yangın, sel gibi tabii afetlere maruz kalan memur/sözleşmeli personele uğradığı zarara göre aşağıda belirtilen şartlan karşılaması halinde SDS tutarının 5 katına kadar SDS yardımı,

Yapılacağı hükümlerine yer verilmiş,

Diğer taraftan; Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nde, yukarıda belirtilen Kanunlar ve Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme hükümlerine aykırı olarak, “İşverenin Hak ve Yükümlülükleri”, “Sendikanın Yükümlülükleri”, “Başvuruların Yanıtlanması”, “Sosyal Çalışmalarda Yardımcı Olmak”, “Sendika Temsilcilik Odası İlan Tahtası Tahsisi”, “Çalışanlarla İlgili Talimatlar”, “Çalışanların Listesinin Verilmesi”, “Sendika Yönetici ve Temsilcilerinin İşyeri Sendikal Çalışmaları”, “Sendika ve Şube Yöneticileri ile Sendika Temsilcileri ve Yetkileri Güvencesi” “Sendika Üyelerinin Hakları”, “Üyelik Aidatı”, “Sendikal İzinler”, “Diğer Haklar ve Ücretli İzinler”, “İş Sağlığı ve Güvenliği” başlıkları altında sözleşmenin konusu ile bağdaşmayan hükümlere yer verildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresince söz konusu tespitin giderilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı, süreçlerin henüz devam ettiği ifade edilmiştir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre imzalanacak toplu sözleşmenin konusu, memur ve sözleşmeli personele yapılacak sosyal denge tazminatı ödemesi tutarının belirlenmesi olup, sosyal denge ödemesiyle ilgili olmayan ve 4688 Kanun hükümlerine aykırılık oluşturacak düzenlemelere sözleşmede yer verilmemeli ve belirlenecek sosyal denge ödemelerinin her ne ad adı altında olursa olsun toplam tutarının üst limit olan en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %120’sini aşmaması gerekmektedir.