|
ÖZET: İmara aykırı yapılarla ilgili encümen kararlarının uygulanmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından ruhsatsız veya ruhsatına aykırı inşa edilen yapılar için düzenlenen yapı tatil zabıtları sonrasında, ilgili mevzuatta belirtilen süre içinde ruhsat alınmaması veya yapının ruhsata uygun hale getirilmemesi durumunda encümen kararlarının uygulanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, imara aykırılığın devam etmesi halinde ek mali yükümlülüklerin doğabileceğini göstermektedir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için belirli prosedürler öngörmektedir. Yapı tatil zaptının asılmasıyla birlikte, yapı sahibinin bir ay içinde ruhsat alması veya yapısını ruhsata uygun hale getirmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilecek ve yapı, belediye encümeni kararıyla yıktırılacaktır. 2023 yılında ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı 172 yapı için yıkım kararı alınmışken, 2024 yılı için bu sayı 42 olarak belirlenmiştir. Ancak, yıkım işlemleri henüz tamamlanmamıştır. Kamu idaresi, bu bulgularla ilgili işlemlere başlamış olsa da, hukuki ve idari süreçlerin devam ettiği belirtilmektedir. Yıkım kararı alınan yapılar için mevzuat hükümleri çerçevesinde gerekli adımların atılması, ek mali yükümlülüklerin ve telafisi mümkün olmayan zararların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İmara Aykırı Yapılara İlişkin Encümen Kararlarının Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için düzenlenen yapı tatil zabıtlarına ilişkin mevzuatta öngörülen süre içerisinde ruhsat alınmayan veya ruhsata uygun hale getirilmeyen yapılara yönelik encümen kararlarının yerine getirilmediği, imara aykırılığın giderilmemesi halinde ek mali külfetlerin doğabileceği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde, ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespitinin yapılacağı ve yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı maddenin devamında; durdurmanın, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibinin, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyeceği, aykırılığın giderilmiş olduğunun veya ruhsat alındığının ve yapının bu ruhsata uygunluğunun, inceleme sonunda anlaşılması durumunda mührün kaldırılarak inşaatın devamına izin verileceği ifade edilmiştir.
Aksi durumda ruhsatın iptal edileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binaların, belediye encümeni kararını müteakip belediye tarafından yıktırılacağı ve masrafının yapı sahibinden tahsil edileceği, yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapıların, yıkım maliyetlerinin döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabileceği veya yıktırılabileceği, bu durumda yıkım maliyetlerinin %100 fazlası ile ilgili idareden tahsil edileceği, ilgili idarenin ödememesi durumunda 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, 2023 yılında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı 172 adet, 2024 yılı için 42 adet yer için yıkım kararı alındığı, yargı süreci devam eden 14 yapı haricinde 48 adet yapının Belediye ekiplerince veya ilgililerince yıkıldığı, 27 adet yapı için gölgelik, tente izni alındığı, geriye kalan 125 imar mevzuatına aykırı yapı için ise herhangi bir yıkım işlemi gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Kamu İdaresince söz konusu bulguyla ilgili işlemlere başlanıldığı, hukuki ve idari süreçlerin henüz devam ettiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, yıkım kararı alınan ruhsatsız ya da ruhsat eklerine aykırı yapılara ilişkin gerek ek mali külfet gerekse ileride telafisi mümkün olmayan zararlar ile karşılaşılmaması için mevzuat hükümleri çerçevesinde gereğinin yapılması gerekmektedir.