ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gecekondu fonu gelirlerinin, belirlenen amaçlar dışında kullanıldığını ortaya koymuştur. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12. maddesi, bu fon kapsamında elde edilen gelirlerin özel hesaplarda toplanarak belirli hizmetler için harcanmasını öngörmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, bu gelirlerin cari hesaplara aktarılıp çeşitli mal ve hizmet alımlarında kullanıldığı tespit edilmiştir.

Aynı kanunun 13. maddesi, fonun kullanımına ilişkin ayrıntılı düzenlemeler içermekte ve bu gelirlerin yalnızca Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın onayladığı projelerde kullanılabileceğini belirtmektedir. Ayrıca, 4706 sayılı kanun gereğince, Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin %10’unun bu fon hesabına aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır. Denetim sonucunda, 2024 yılı içerisinde 14.280.000,00 TL’nin bu hesaptan diğer cari hesaplara aktarıldığı ve bu tutarın çeşitli harcamalar için kullanıldığı belirlenmiştir.

Kamu İdaresi, denetim bulgularına ilişkin olarak mevzuat hükümlerine uygun işlem yapılacağını ifade etmiştir. Bu durum, gecekondu fonu gelirlerinin, ilgili yasal çerçevede belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılması gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır.

BULGU: Gecekondu Fonu Gelirlerinin Amacı Dışında Kullanılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresinin gecekondu fonu kapsamındaki gelirlerinin mevzuatında belirlenen amaçlar için kullanılması gerekirken cari hesaplara aktarılarak muhtelif mal ve hizmet alımlarında kullanıldığı görülmüştür.

775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12’nci maddesinde, bu Kanun’daki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla temin edilen gelirlerin, ilgili belediyelerce açılacak özel hesaplarda toplanarak birer fon teşkil edileceği belirtilmiştir.

Aynı Kanun’un 13’üncü maddesinde de, 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıya bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında, kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.

4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 5’inci maddesinde belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla % 10’u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı ve kalan kısmından ise ilgili belediyeye % 30, varsa büyükşehir belediyesine % 10 oranında pay verileceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından %10’unun oluşturulan fon hesabına aktarılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, İdarenin 775 sayılı Kanun kapsamında elde edilen gelirlerin izlendiği bir adet banka hesabı bulunduğu, bu hesaptan diğer cari hesaplara 2024 yılı içerisinde toplam 14.280.000,00 TL aktarıldığı ve bu tutarın muhtelif mal ve hizmet alımları için kullanıldığı tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup bulguda yer verilen mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edileceği belirtilmiştir.

Kamu İdaresinin gecekondu fonu kapsamındaki gelirlerini ilgili mevzuatında belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanması gerekmektedir.