|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi ile TÜM BEL SEN arasında imzalanan toplu sözleşmede mevzuata aykırı düzenlemelere yer verildiğini ortaya koymaktadır. Sözleşmede, kreş hizmetleri, bayram ikramiyesi ve yemek yardımı gibi konuların sosyal denge sözleşmesine dahil edilmesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 128. maddesi ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na aykırıdır. Anayasa, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde memurların ve diğer kamu görevlilerinin hak ve yükümlülüklerinin kanunla düzenlenmesi gerektiğini belirtirken, toplu sözleşme hükümlerinin yalnızca mali ve sosyal haklarla sınırlı olduğunu vurgulamaktadır.
Sosyal denge tazminatı ile ilgili düzenlemeler de 375 sayılı KHK’nin Ek 15. maddesi çerçevesinde belirlenmiştir. Bu kapsamda, sosyal denge tazminatının tavanı, 4688 sayılı Kanun’a göre belirlenen tutarı aşmamak kaydıyla, en çok üyeye sahip sendika ile belediye başkanı arasında yapılacak sözleşme ile belirlenmelidir. Ancak, yapılan incelemeler, sosyal denge tazminatı konulu toplu iş sözleşmesinde, mevzuat hükümlerine aykırı olarak ek sosyal yardımların yer aldığını göstermektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ve belirtilen mevzuat hükümlerine uygun hareket edileceğini ifade etmiştir. İlgili sözleşmelerde, mevzuat çerçevesinde hüküm konulmaması gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: Sosyal Denge Sözleşmesine Konusu Dışında Hükümler Konulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi ile TÜM BEL SEN arasında imzalanan toplu sözleşme kapsamında mevzuata aykırı olarak kreş hizmeti, bayram ikramiyesi, yemek yardımı gibi konularda düzenlemelere yer verildiği görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 128’inci maddesinde, devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği, ancak malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu ifade edilmiştir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32’nci maddesinde, sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediye başkanı arasında Toplu Sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Sosyal denge tazminatı tavanı konusunda atıfta bulunulan 375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesinde, sosyal denge tazminatı olarak ödenebilecek aylık tutarın, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere belediye ve ilgili belediyede en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
4688 sayılı Kanun uyarınca imzalanan 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme’nin “Genel Hükümler” başlıklı birinci kısmının 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında, bu kararda düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ifade edilmiş olup, Toplu Şözleşme’nin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında ise sözleşmelerde tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarının; görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebileceği ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümleri uyarınca sosyal denge sözleşmelerinde aylık tavan tutarı geçmemek üzere belirlenebilecek iyileştirme zammına ilave olarak farklı ödemelere ve hususlara yer verilmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; İdare ile TÜM BEL SEN arasında imzalanan ve 01.04.2024-31.12.2024 tarihleri arasında geçerli olan sosyal denge tazminatı konulu Toplu İş Sözleşmesi’nin 14’üncü maddesinde kreş hizmetlerinden yararlanma; 15’inci maddesinde sosyal tesislerden ve çalışmalardan indirimli yararlanma; 26’ncı maddesinde ise yemek yardımı, yılbaşı ikramiyesi, bayram ikramiyesi gibi adlar altında sosyal denge sözleşmesine konusu dışında hükümler konulduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmekte olup bulguda yer verilen mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Kamu İdaresi ile yetkili sendika arasında imzalanacak sözleşmelere konusu dışında hüküm konulmaması gerekmektedir.