|
ÖZET: İşçilerin yıllık ücretli izinlerinin mevzuata uygun olarak kullandırılmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve bu izinlerin belirli süreler içinde verilmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kullanılmayan izinlerin ücrete dönüşmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu durum, işçilerin yıllık izinlerini kullanmak yerine, son ücretleri üzerinden ödeme almayı tercih etmelerine yol açmaktadır.
Yıllık izinlerin düzenli bir şekilde kullandırılmaması, idareler için ek mali yükümlülükler doğurmaktadır. İş Kanunu’nun 103. maddesi gereğince, yıllık izin haklarına aykırı hareket eden işverenler, her bir işçi için idari para cezasına çarptırılabilir. Yapılan incelemeler sonucunda, Kamu İdaresi bünyesinde 41 işçinin toplam 2099 gün kullanılmamış yıllık izni olduğu belirlenmiştir. İdare, bu bulgulara ilişkin mevzuat hükümlerine uygun işlemler yapacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, işçilerin yıllık izin haklarının korunması ve düzenli olarak kullandırılması, hem yasal bir zorunluluk hem de idarelerin mali yükümlülüklerini azaltma açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, işverenlerin yıllık izin süreçlerini titizlikle yönetmeleri gerekmektedir. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından işçilerin yıllık izinlerinin mevzuata uygun şekilde kullandırılmadığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; 56’ncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu; 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği; 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık iznin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikte gösterileceği belirtilmiştir.
03.03.2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de yıllık izinlerin kullanımı konusunda Kanun’a paralel bir düzenleme yapılmıştır.
Ayrıca, 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde, 59’uncu madde gereğince hak edilmiş izni kullanmadan iş akdinin sona ermesi hâlinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya 60’ıncı maddede belirtilen yönetmeliğin esas ve usullerine aykırı olarak izni kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için 2024 yılı için 2.666,00 TL idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır. Mevzuat hükümlerine göre işçilerin yıllık izin haklarından feragat etmeleri mümkün olmadığı gibi, idarelerin düzenli olarak yıllık izinleri kullandırmaları gerekmektedir.
İşçilerin emekli olmaları halinde veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuatı gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmektedir. Kullanılmayan yıllık izinlerin karşılığı olarak yapılacak ödeme en son ücreti üzerinden olacağı için, işçiye yüksek miktarda ücret ödemesi yapılacaktır. Bu uygulama da işçilerin yıllık izinlerini kullanmak yerine son ücretleri üzerinden karşılığını almayı tercih etmelerine neden olmaktadır. Ancak belirtilen uygulama, idarelerin daha fazla mali külfet yüklenmeleri anlamına gelmektedir: Zira, anayasal bir hak olan yıllık izinlerin kullandırılmaması durumunda idareler 4857 sayılı İş Kanunu’nun 103’üncü maddesi gereğince idari para cezası ödeyebilecek, ayrıca biriken yıllık izinlerin ücrete dönüşmesi halinde idareler açısından yüksek miktarda ödeme yapma söz konusu olacaktır.
Yapılan incelemede, işçilerin yıllık izinlerinin mevzuata uygun şekilde kullandırılmadığı ve bu nedenle de Kamu İdaresi bünyesinde çalışan 41 işçinin toplam 2099 gün kullanılmamış yıllık izni bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmekte olup bulguda yer verilen mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
İdareye ek mali külfet getirmemesi amacıyla işçilerin yıllık izinlerinin mevzuata uygun olarak kullandırılması gerekmektedir.