|
ÖZET: Belediye şirketlerinde çalışan personelin bazıları, Gömeç Belediyesi bünyesinde büro personeli ve zabıta memuru olarak görev yapmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu da kamu hizmetlerinin, memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile işçiler aracılığıyla ifa edileceğini ifade etmektedir. Bu çerçevede, belediyede istihdam edilen şirket işçilerinin büro personeli olarak çalıştırılması, mevzuat açısından uygun değildir ve bu uygulamadan vazgeçilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, belediye şirketlerinde çalışan bazı personelin zabıta memuru olarak görev yaptığı tespit edilmiştir. Belediye Zabıta Yönetmeliği, zabıta memurlarının görev ve yetkilerini özel olarak düzenlemekte ve bu unvanı taşımayan kişilerin zabıta memurluğu yapmasının yetki aşımına yol açabileceğini vurgulamaktadır. Yönetmelik, zabıta personelinin resmi kıyafetlerini yalnızca yetkili zabıta memurlarının kullanabileceğini belirtmektedir. Dolayısıyla, zabıta memuru olmayan kişilerin bu görevde istihdam edilmesi, hukuki sorunlara neden olabilecektir. Bu nedenle, zabıta teşkilatında görev alacak personelin, ilgili mevzuat çerçevesinde atanmış memurlardan oluşması esastır. |
BULGU: Belediye Şirket Personelinin Büro Personeli ve Zabıta Memuru Olarak Çalıştırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Gömeç Belediyesine ait şirket tarafından istihdam edilen şirket işçilerinin bir kısmının belediyenin çeşitli birimlerinde büro personeli ve zabıta memuru olarak çalıştıkları görülmüştür.
A) Belediyede istihdam edilen şirket işçilerinin bir kısmının büro personeli olarak çalıştırıldığı görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının 128 inci maddesine göre; “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.” denilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun İstihdam şekillerini düzenleyen dördüncü maddesinde aynen “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
Memur: Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.”
denmiştir.
Bu mevzuat hükümlerine göre kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Bu kişilerin sosyal ve mali hakları da kanunla düzenlenir . Dolayısıyla memurların yapacağı iş ve işlemler kanunla belirlenir, ancak kanunun ön gördüğü şekilde kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler memurlar dışında diğer kamu görevlileri tarafından yürütülebilir.
Nitekim 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinde; norm kadroya uygun olarak yıllık sözleşme ile belli görevlerde personel çalıştırılabilir. Belediyeler bu madde hükümleri çerçevesinde ihtiyaca göre bunu kendileri belirler. Ancak mevzuat şirket tarafından istihdam edilen şirket işçilerinin kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa etmeleri hususunda bir düzenlemeye gitmemiştir. Bu nedenle şirket işçilerinin büro personeli olarak çalıştırılması uygulamasından vazgeçilmeli, bu işlerin memurlar eliyle veya sözleşmeli personeller tarafından yürütülmesi sağlanmalıdır.
B) İdarenin iştiraki olarak faaliyet gösteren şirket personeline belediye zabıta teşkilatında fiili olarak belediye zabıta memurluğu yaptırıldığı görülmüştür.
11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (b) fıkrasında, Belediye zabıtasının; Beldenin düzenini muhafaza eden, belde halkının esenlik, sağlık ve huzurunu koruyan, yetkili organların bu amaçla alacakları kararları uygulayan özel zabıta kuvvetini, (c) fıkrasında, belediye zabıta personelinin; ise belediye zabıta teşkilatındaki daire başkanı, müdür, şube müdürü, amir, komiser ve memurlarını, (f) fıkrasında da zabıta teşkilatının belediye bünyesinde zabıta görev ve hizmetlerini yürütmek üzere, 22.02.2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde oluşturulan birimi düzenlenmiştir.
Yine Yönetmelik’in “Kadro ve unvanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde; Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğe göre belirlenmiş; zabıta daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Belediye zabıta kıyafetini kullanma yasağı” başlıklı 35’inci maddesinde, zabıta personeli için bu Yönetmelik’te şekli gösterilen resmi kıyafet ile işaretlerin başka bir özel veya kamu kuruluşu mensubu tarafından kullanılamayacağı; “Geçici görevlendirme” başlıklı 41’inci maddesinde de zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personelin zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediye zabıta memurları özel bir amaç doğrultusunda güvenlik görevini yürüten kamu düzeni görevlisidirler. belediye zabıta teşkilatı görev ve yetkileri bakımından özellik arz ettiğinden, Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde zabıta teşkilatı ve zabıta memurlarının görev ve yetkileri, hak ve yükümlülükleri, sorumlulukları ve atanmaları gibi konular özel olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla zabıta memuru olmayan kişilerin zabıta memuru olarak görevlendirilip fiilen zabıta memurluğu yapması yetki sakatlığına neden olacak işlemler doğurabilecektir.
Yapılan inceleme sonucunda, belediyenin iştiraki olarak faaliyet gösteren şirket bünyesinde istihdam edilen personelin bir kısmının zabıta teşkilatında fiilen zabıta memuru olarak görevlendirildiği, görevlendirilen şirket personelinin resmi zabıta kıyafetleriyle görev yaptığı tespit edilmiştir.
İdarenin zabıta personeli olarak görevlendirdiği memurların Belediye Zabıta Yönetmeliği kapsamında bulunan kadrolarda istihdam edilen personelden oluşması, zabıta memuru olmayan kişilere fiilen zabıta memurluğu yaptırılmaması gerekmektedir.