|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gerçekleştirdiği yapım işlerinde bütün riskler (all risk) sigorta poliçeleri uygulamalarında çeşitli hataların bulunduğunu ortaya koymuştur. İncelemeler, yükleniciler tarafından uygulanan muafiyet oranlarının, mevzuatta belirtilen %2 sınırını aştığını göstermektedir. Örneğin, hırsızlık ve yangın gibi riskler için %10 oranında muafiyet uygulanması, yüklenicinin sorumluluğunu artırarak kurumun risklerini yükseltmektedir. Kamu İdaresi, bu konuda gerekli çalışmaların başlatıldığını belirtmiştir.
Ayrıca, yapım işlerinde meydana gelen iş artışları nedeniyle sigorta poliçelerinin zeyilname ile güncellenmediği tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu gereğince, sigorta bedelinin iş artışlarına göre artırılması ve poliçe süresinin uzatılması zorunludur. Ancak, örneğin “Evren Konuk Evi Yapım İşi” ve “Gençlik Merkezi Yapım İşi” gibi projelerde poliçelerin güncellenmediği görülmüştür. Bu durum, sigorta kapsamındaki bir rizikonun gerçekleşmesi halinde, kurumun alması gereken tazminatın azalmasına yol açabilir. Sonuç olarak, bütün riskler sigorta poliçelerinde muafiyet oranlarının ve poliçe bedellerinin mevzuata uygun olarak düzenlenmesi, olası hukuki ve mali ihtilafların önüne geçmek için kritik öneme sahiptir. Kurumun, bu konuları dikkatle takip etmesi ve yüklenicilerin gerekli zeyilnameleri yapmasını sağlaması gerekmektedir. |
BULGU: Bütün Riskler (All Risk) Sigorta Poliçelerinde Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurum tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinin incelenmesi sonucunda, bütün riskler (all risk) sigorta poliçesi uygulamasında çeşitli hatalar yapıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu hatalara aşağıda kısımlar halinde yer verilmiştir.
Bütün Riskler Sigorta Poliçelerinde Muafiyet Oranlarının Hatalı Uygulanması
Kurum tarafından gerçekleştirilen çeşitli yapım işlerinde yükleniciler tarafından yaptırılan bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinde bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; sigorta poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2 olduğu; deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının azami %20 olduğu; bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı, muafiyet ve koasürans kısmına isabet eden hasarların karşılanmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde; Kurum tarafından ihale edilen ve sözleşmeye bağlanan yapım işlerine ilişkin bütün riskler sigorta poliçelerinde bazı risk unsurlarına mevzuatta belirtilen %2 sınırından daha fazla muafiyet oranı uygulandığı tespit edilmiştir. Örneğin; hırsızlık hasarı, yangın hasarı, bakım devresi hasarı, diğer tabiat olayları hasarı, üçüncü şahıs mali mesuliyet hasarı ve diğer hasarlar için mevzuatta izin verilmediği halde %10 oranında tenzili muafiyet oranı belirlenmiştir.
Bütün riskler sigorta poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen uygulanabilecek azami muafiyet oranlarının üzerinde oranlar belirlenmiş olması veya koasürans uygulanmaması gereken riskler için koasürans uygulanması yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamakta ancak yüklenici tarafından bizzat karşılanması gereken kısmın artmasına sebebiyet vererek Kurumun karşılaşabileceği riski yükseltmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususta gerekli çalışmaların yapılmaya başlandığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, istenmeyen risk unsurlarının gerçekleşmesi durumunda sigortacı, sigortalı, Kurum ve üçüncü kişiler arasında oluşabilecek hukuki ve mali ihtilafların önüne geçmek adına yapım işlerine ait inşaat sigortalarında %2’den fazla muafiyet oranı belirlenmemesi; deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri dışındaki risklerden kaynaklanabilecek hasarlar için koasürans uygulanmaması gerekmektedir.
Bütün Riskler (All Risk) Sigorta Poliçelerinin Zeyilname ile Güncellenmemesi
Kurumun taahhüdü altında bulunan yapım işlerinde iş artışı yapıldığı ve bu husus nedeniyle poliçedeki sigorta bedeli aşılmasına rağmen bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinin zeyilname ile güncellenmediği görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında; yüklenicinin, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı inşaat sigortası (bütün riskler), geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 9’uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise; sigortaya esas alınacak bedelin, işin kendisi için sözleşme bedeli, her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ve benzeri için ise piyasa rayiçlerine göre hesaplanan bedeller olduğu, ödenen toplam hakediş tahakkuk tutarının (fiyat farkları dahil) poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, yapım işlerinden iş artışı verilen hallerde sigorta poliçelerinin tutar bakımından zeyilname ile güncellenmediği tespit edilmiştir. Örneğin; 2022/100098 ihale kayıt numaralı “Evren Konuk Evi Yapım İşi” kapsamında %3,35 oranında, 2024/1135850 ihale kayıt numaralı “Gençlik Merkezi Yapım İşi” kapsamında %20 oranında iş artışı yapıldığı halde sigorta poliçeleri bedel açısından zeyilname ile güncellenmemiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususta gerekli çalışmaların yapılmaya başlandığı belirtilmiştir.
Bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinin yukarıda yer verilen mevzuat hükmü çerçevesinde revize edilmemiş olması; poliçe kapsamındaki bir rizikonun gerçekleşmesi durumunda Kurumun ilgili sigorta şirketinden olması gereken miktardan daha az miktarda tazminat almasına ve toplam zararın tazmininin riskli hale gelmesine sebebiyet verecektir. Bu nedenle yukarıda belirtilen haller Kurum tarafından önemle takip edilmeli ve yükleniciler tarafından gerekli zeyilnamelerin yapılması sağlanmalıdır.