|
ÖZET: Aile cüzdanı alımlarının belediye muhasebe kayıtlarında izlenmesiyle ilgili yapılan incelemelerde, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde bazı usulsüzlükler tespit edilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi Mal Müdürlüğü’nden alınan aile cüzdanları için ödenen bedellerin, belediye hesaplarıyla ilişkilendirilmemesi gerektiği halde, bu alımların bütçeden karşılandığı ve satışlardan elde edilen gelirlerin bütçeye kaydedildiği gözlemlenmiştir. Evlendirme Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, aile cüzdanlarının mal sandıklarından zimmetle alınması gerektiğini ve bu süreçte Devlet Muhasebesi Muamelat ve Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanması gerektiğini belirtmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği uyarınca, aile cüzdanları gibi değerli kâğıtların yetkili memurlara zimmetle verilmesi ve bu memurların satış hasılatını belirli sürelerde ilgili mal müdürlüğüne yatırması zorunludur. Ancak yapılan denetimlerde, aile cüzdanı bedellerinin belediye bütçesinden karşılandığı ve tahsil edilen tutarların doğrudan belediye muhasebe kayıtlarına kaydedildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi’nin açıklamasında, tahsilat makbuzlarının düzenlendiği ve bu tutarların emanet hesaplarına alındığı belirtilse de, bu işlemlerin mevzuat hükümlerine uygun olmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, aile cüzdanlarının alım ve satış işlemlerinin belediye muhasebe sistemine dahil edilmemesi ve bu süreçlerin yetkili memurlar aracılığıyla yürütülmesi gerekmektedir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, belediyenin bu tür işlemlerle herhangi bir yükümlülüğü olmadığını ortaya koymaktadır. |
BULGU: Aile Cüzdanı Alımlarının Belediye Muhasebe Kayıtlarında Takip Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Mal Müdürlüğünden alınan aile cüzdanları için tahsil edilen bedellerin Belediye hesapları ile ilişkilendirilmemesi gerektiği halde alım bedellerinin bütçeden ödenmesi ve bunların satışı sonucu tahsil edilen tutarların bütçeye gelir kaydedilmesi suretiyle Belediye hesaplarında takip edildiği görülmüştür.
Evlendirme Yönetmeliği’nin “Evlendirme memurluğunun görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde; evlendirme memurlarına aile cüzdanı düzenleme görevi verilmiş olup belediye personeli arasından görevlendirilen evlendirme memurlarının belediye başkanına karşı sorumlu oldukları düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Aile cüzdanlarının mal sandıklarından alınması” başlıklı 54’üncü maddesinde; aile cüzdanlarının il ve ilçe mal sandıklarınca evlendirme memurlarına kredili olarak verileceği, bu cüzdanların zimmetle verilmesi ve bedelinin tahsili hususlarında Devlet Muhasebesi Muamelat ve Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu hüküm ile hem muhasebe yönetmeliklerine atıf yapılmış hem de aile cüzdanlarının ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe müdürlüğünce belediye tarafından görevlendirilecek yetkili memurlara zimmetle verilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Değerli kâğıtlara ilişkin işlemler” başlıklı 498’inci maddesine göre; değerli kâğıtlar kapsamında olan aile cüzdanları yetkili memurlara, satıldıkça bedeli teslim edilmek üzere zimmetle verilir. Aynı maddenin devamındaki hükme göre ise yetkili memurlar, muhasebe birimlerinden zimmetle aldıkları değerli kâğıtların satış hasılatını en çok on beş günde bir ve her halde mali yılın son iş gününde ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe birimi veznesine veya banka hesabına yatırmak zorundadırlar.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aile cüzdanlarının Belediyenin yetkili memurları tarafından mal müdürlüğünden zimmetle ve bedelsiz alınacağı, söz konusu cüzdanlar satıldıkça tahsil edilen tutarların mevzuatta belirlenen sürelerde ilgili mal müdürlüğüne yine yetkili memurlar tarafından yatırılması gerektiği anlaşıldığından Belediyenin aile cüzdanlarının satın alınması, satılması, muhafaza edilmesi ve muhasebeleştirilmesi ile ilgili herhangi bir yükümlülüğü olmadığı değerlendirilmektedir.
Yapılan incelemede, aile cüzdanı bedellerinin Belediye bütçesinden karşılandığı, cüzdanların ilgililere satışı yapıldıkça tahsil edilen tutarların Belediye bütçesine gelir kaydedildiği ve bunlara ilişkin işlemlerin Belediye muhasebe kayıtlarında izlendiği tespit edilmiştir.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında aile cüzdanı satış bedellerinin tahsilatı sırasında belediye tarafından tahsilat makbuzu düzenlendiği; bu tutarların Belediye bütçesine gelir olarak kaydedilmediği, önce emanet hesaplarına alındığı ve ardından ilgili mal müdürlüğü hesaplarına aktarıldığı ifade edilmiştir.
Her ne kadar bulguda bu bedellerin doğrudan bütçeye gelir kaydedildiği belirtilmişse de, tahsilatın belediye tarafından tahsilat makbuzu ile yapıldığı ve tutarların emanet hesapları üzerinden muhasebeleştirilerek mal müdürlüğü hesaplarına aktarıldığı görülmüştür.
Söz konusu bedeller, belediyeye ait bir gelir niteliği taşımadığından, bu tutarların tahsilat makbuzu düzenlenerek belediye adına tahsil edilmesi ve muhasebe sistemine —ister bütçe geliri ister emanet hesabı olarak— dâhil edilmesi mevzuatla belirlenen usullere uygun değildir. Bu tür tahsilat işlemleri belediye muhasebe sistemiyle ilişkilendirilmemeli, doğrudan yetkili memur eliyle ve ilgili mal müdürlüğü üzerinden yürütülmelidir.
Sonuç olarak yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği, değerli kâğıt niteliğini haiz aile cüzdanlarına ilişkin yetkili memur eliyle gerçekleşen teslim işlemlerinin zimmetle yapılması, cüzdanların alım ve satışına ilişkin işlemlerin Belediyenin muhasebe kayıtları ile ilişkilendirilmemesi gerekmektedir.