|
ÖZET: Ecrimisil ve kira gelirlerine ilişkin tahakkuk ve tahsilat oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanlarının, belediyenin gelir ve alacaklarını takip etme ve tahsil etme görevini üstlendiğini belirtmektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz olarak tahsil edilmesinden sorumlu olanları tanımlamaktadır. Ecrimisil alacakları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuatlar çerçevesinde amme alacağı olarak kabul edilmektedir.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı itibarıyla ecrimisil ve kira gelirlerinin tahsilat oranının %34,78 seviyesinde olduğu belirlenmiştir. Kira sözleşmelerine dayanan tahakkuk tutarının 10.817.757,64 TL’lik kısmının tahsil edilmediği saptanmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre, beş yıl içinde tahsil edilmeyen kira alacakları zaman aşımına uğramaktadır; bu durum, kamu görevlilerinin sorumluluklarını artırmaktadır. Sonuç olarak, pandemi sonrası dönemde ecrimisil ve kira tahakkuklarının etkin bir şekilde tahsil edilmesi için güçlü bir takip mekanizmasının oluşturulması gerekmektedir. Bu, belediyenin mali durumunu iyileştirmek ve alacaklarını artırmak açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Ecrimisil ve Kira Gelirlerine ait Tahakkuk/Tahsilat Oranının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesine göre; belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak ve belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanlarının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 38’inci maddesine göre de; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur. Aynı Kanun’un 61’inci maddesinde ise, muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsili görevi verilmiştir.
Diğer yandan, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 1’inci maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesi gereğince, ecrimisil alacakları amme alacağı kapsamındadır. 6183 sayılı Kanun’un “Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde; amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği belirtilmektedir.
6183 sayılı Kanun’un 55’inci maddesinin birinci fıkrasında ise;
“Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ödeme emri ile tebliğ olunur.” denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; ecrimisil alacaklarına ilişkin olarak amme borçlusuna bir “ihbarname” düzenlenmeli ve tebliğ edildikten sonra 1 ay içinde ödeme yapılması istenmelidir. Buna rağmen ödeme yapılmazsa borçluya, 7 gün içinde borçlarını ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir “ödeme emri” düzenlenerek tebliğ edilmelidir.
Ayrıca, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Beş yıllık zamanaşımı” başlıklı 147’nci maddesinde, kira alacaklarında zamanaşımı hususu düzenlemiştir. Buna göre beş yıl içinde tahsil edilmeyen kira alacakları zaman aşımına uğramaktadır. Bir başka ifade ile taşınmaz kira gelirlerinin takibinde 6098 sayılı Kanun’da belirtilen zaman aşımı süresi dikkate alınmalıdır. Buna göre zaman aşımına uğratılan İdare gelirlerinden; belediyenin gelir ve alacaklarını takip etmesi gereken kamu görevlilerinin sorumlu olacakları aşikârdır.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; ecrimisil ve kira gelirlerinin tahsilat oranlarının 2024 yılında %34,78 düzeyinde olduğu anlaşılmış olup kira sözleşme bedelleri kira tahakkuk tutarının 10.817.757,64 TL’lik kısmının tahsil edilmediği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, pandemi koşullarının ortadan kalkması ile birlikte, gerek ecrimisil gerek kira tahakkuklarının tahsilata dönüşmesi için etkin bir takip sisteminin kurulması gerekmektedir.