|
ÖZET: Gecekondu Fonu Hesabının yönetiminde ve muhasebeleştirilmesinde ciddi hatalar tespit edilmiştir. 775 sayılı Gecekondu Kanunu ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı uygulamalar, fon gelirlerinin yanlış hesaplarda yer almasına yol açmıştır. Özellikle, 2024 yılında 149.004,37 TL tutarındaki gecekondu fonu geliri, 600 Gelirler Hesabı yerine 333 Emanetler Hesabında muhasebeleştirilmiştir. Yönetmelikte belirtilen kurallara göre, bu tür gelirlerin doğrudan gelir bütçesine kaydedilmesi ve gider bütçesine tahsis edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, gecekondu fonunun amacı dışında kullanıldığına dair bulgular da ortaya çıkmıştır. 775 sayılı Kanun’un 12 ve 13’üncü maddeleri, fon gelirlerinin yalnızca belirli projeler ve kamu hizmetleri için kullanılabileceğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu fonun tahsisli gelir olarak değerlendirilmeden, farklı amaçlarla harcandığı tespit edilmiştir. Bu durum, fonun etkin yönetimini ve amacına uygun kullanımını olumsuz etkilemektedir. Sonuç olarak, gecekondu fonunun yönetimi ve muhasebeleştirilmesi açısından gerekli düzenlemelerin yapılması, ilgili mevzuata uygun hareket edilmesi ve fon gelirlerinin doğru hesaplarda izlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu, belediyenin mali tablolarının doğruluğunu sağlamak ve kaynakların etkin kullanımını temin etmek açısından kritik bir adımdır. |
BULGU: Gecekondu Fonu Hesabındaki Tutarların Kullanım ve Muhasebeleştirmesinde Hatalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Gecekondu fonu hesabının yönetilmesinde, 775 sayılı Gecekondu Kanunu’na, fonun muhasebeleştirilmesinde ise Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı hareket edildiği tespit edilmiştir.
a) Gecekondu Fonu Hesabında Toplanan Paraların Gelirler Hesabı Yerine Emanetler Hesabında Muhasebeleştirilmesi
Belediyenin belirli amaca tahsisli geliri niteliğinde olan gecekondu fonu geliri 600 Gelirler Hesabı yerine 333 Emanetler Hesabında muhasebeleştirilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Belirli bir amaca tahsisli gelirler ve alınan paylar” başlıklı 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında, 20.07.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12’nci maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paraların, gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedileceği ve diğer taraftan gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulacağı ifade edilmiştir.
2024 yılında 149.004,37 TL tutarındaki gecekondu fonu geliri, 333 Emanetler Hesabında muhasebeleştirilmiştir.
Yönetmelik’te belirtildiği üzere; gecekondu fonundaki paralar, idarenin belirli amaca tahsisli geliridir. Dolayısıyla bu gelirlerin, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılan yabancı kaynak hesabı yerine yardımcı hesap kodlarıyla takip edilmek üzere 600 Gelirler Hesabı ve 800 Bütçe Gelirleri Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, tahsil edilen söz konusu fon gelirinin hatalı bir şekilde gelir hesapları yerine emanet hesabında muhasebeleştirilmesi, Belediyenin 2024 yılı mali tablolarında yer alan 333 Emanetler Hesabının 149.004,37 TL fazla görünmesine neden olmaktadır.
b) Gecekondu Fonunun Amacı Dışında Kullanılması
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların Teşkili ve Kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin belediyeler tarafından gecekondu fonunda kullanılmak üzere açılacak bir banka hesabında toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır. Bahse konu Kanun’un 13’üncü maddesinde; 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla belediyelerce bu Kanunda belirtilen amaçlarda kullanılmak üzere arsa temin edilmesinde, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında, kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu Kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılabileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ilgili fonda biriken tutarın Gecekondu Kanunu’nun 13’üncü maddesinde belirtilen yerlerde ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni veya onayı alınmak şartıyla kullanılabileceği, bunun dışındaki amaçlarda ve yerlerde kullanılamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, belediyede belli bir fona tahsis niteliğinde olan bu gelirin, 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde belirtilen yerlere harcanması gerekmekte iken tahsisli olmayan gelir olarak değerlendirilerek kullanıldığı tespit edilmiştir.
775 sayılı Kanun’da belirtilen gecekondu fonu gelirlerinin ve bu fondan yapılacak harcamaların takibi için Belediye tarafından söz konusu fona mahsus bir banka hesabının açılması sağlanmalıdır.