|
ÖZET: Yapılan incelemelerde, Seyhan Belediyesi’nin “Çevre Temizlik Vergisi” ve “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Harcı” mükelleflerine ilişkin verilerin etkin bir şekilde takip edilmediği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu çerçevesinde, belediyelerin ruhsat verme ve denetleme yetkileri bulunmaktadır. Ancak, Seyhan Belediyesi kayıtlarında işyeri açma ve çalışma ruhsatı alan işyeri sayısı 30.425 iken, Çevre Temizlik Vergisi mükellefi olan aktif işyeri sayısı 36.671 olarak görünmektedir. Adana Vergi Dairesi Başkanlığı verilerine göre ise Seyhan ilçesindeki faal işyeri sayısı 50.225’tir. Bu durum, kurum kayıtları ile vergi dairesi verileri arasında önemli bir uyuşmazlık olduğunu göstermektedir.
Ayrıca, işyeri açma ruhsatı alması gereken bazı işyerlerinin bu ruhsatları almadığı ve çevre temizlik vergisi mükellefi olması gereken işyerlerinin de mükellefiyetlerinin kaydedilmediği anlaşılmaktadır. Bu durum, hem gelir kaybına yol açmakta hem de ilgili kişiler için sorumluluk doğurabilmektedir. Kamu İdaresi, mükellef sayısının artış göstermesi için yoklamaların sıklaştırıldığını ve bu konudaki çalışmaların devam edeceğini belirtmiştir. Ancak, mükellefiyeti olmayan işyerlerinin tespit edilmesi ve gelir tahakkuk ile tahsilat işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Harcı Mükelleflerine İlişkin Verilerin Sağlıklı Bir Şekilde Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurum kayıtları ile Adana Vergi Dairesi Başkanlığından alınan verilerin incelenmesi ve analizinden; “Çevre Temizlik Vergisi” ile “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Harcı” mükelleflerine ilişkin verilerin sağlıklı bir şekilde takibinin yapılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında; gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek, gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek faaliyetleri sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinin birinci fıkrasında; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanun’un “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde ise; “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması “İşyeri Açma İzni Harcına” tabidir.” hükmü yer almaktadır.
10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerine göre; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan iş yerlerinin temizlik vergisine tabi olduğu, belirtilen alanlarda Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet gösterebilmesi için ilgili belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması gerektiği, bu bağlamda söz konusu ruhsat için “İşyeri Açma İzni Harcı” nın ödenmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, Seyhan Belediyesi kayıtlarında işyeri açma ve çalışma ruhsatı alan iş yeri sayısının 30.425, Çevre Temizlik Vergisi mükellefi olan aktif işyeri sayısının 36.671 olduğu ancak Adana Vergi Dairesi Başkanlığı verilerine göre ise Seyhan ilçesinde faal iş yeri mükellef sayısının 50.225 olduğu görülmektedir. Kurum kayıtlarında yer alan veriler ile Vergi Dairesi Başkanlığı kayıtları arasında uyuşmazlık olduğu tespit edilmiştir. Seyhan Belediyesinden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması gerektiği halde almayan veya Çevre Temizlik Vergisi mükellefi olması gerektiği halde mükellef olmayan işyerlerinin bulunduğu ve bu işyerlerine ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, kayıtların sağlıklı bir şekilde tutulmaması ve gerekli takibin yapılmaması gerek “Çevre Temizlik Vergisi” gerekse de “İşyeri Açma İzin Harcı” açısından gelir kaybına yol açabilecek ve ilgililer için sorumluluk doğurabilecektir.
Kamu İdaresi cevabında, Seyhan ilçesinde faal işyeri sayısı ile yeri açma ve çalışma ruhsatı alan iş yeri sayısı ile çevre temizlik vergisi mükellefi sayısının birebir örtüşmeyebileceğini belirterek yaşanabilecek kayıp kaçağın azaltılması amacıyla yoklamaların sıklaştırıldığı, yapılan çalışmalar neticesinde mükellef sayısında artışlar olduğu ve bu konudaki çalışmaların kararlılıkla devam edeceği ifade edilmiştir.
“Çevre Temizlik Vergisi” ve “İşyeri Açma İzin Harcı” mükellefiyeti olmayan işyerlerinin tespiti için gerekli çalışmaların yapılarak gelir tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.