|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde Belediye Başkanının mal ve hizmet alımlarının idare bütçesinden karşılandığını ortaya koymuştur. Mahalli İdare Seçimleri sırasında, Başkanın siyasi faaliyetleri için SMS hizmetleri ve seçim ofisine gönderilen çeşitli malzemelerin (temizlik ürünleri gibi) maliyetlerinin belediye bütçesinden ödendiği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun şekilde yönetilmesini öngörmekte, 5393 sayılı Belediye Kanunu ise belediye başkanının görevleri arasında belediyenin mali kaynaklarını yönetmeyi de kapsamaktadır.
Ancak, bu tür harcamaların yerel seçimlerdeki siyasi faaliyetler için yapılması yasal olarak uygun değildir. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu, siyasi partilere seçim giderleri için devlet desteği sağlanmasını düzenlemekte ve bu tür harcamaların siyasi partiler veya adaylar tarafından karşılanması gerektiğini belirtmektedir. Yapılan incelemeler, 31.03.2019 ile 31.03.2024 tarihleri arasında, eski yönetim döneminde bu tür harcamaların yapıldığını göstermektedir. Kamu İdaresi, yeni yönetim döneminde benzer uygulamalardan kaçınıldığını ifade etmiştir. Mevzuat hükümleri gereği, belediye başkanının şahsi seçim giderlerinin idare bütçesinden karşılanması yasal olarak mümkün değildir. Bu durum, kamu kaynaklarının doğru ve adil bir şekilde kullanılmasını sağlamak açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Başkanının Mal ve Hizmet Alımlarının İdare Bütçesinden Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
2024 yılında yapılan Mahalli İdare Seçimlerinde Belediye Başkanının siyasi faaliyetlerine yönelik SMS hizmeti ile seçim ofisine gönderilen malların bedelinin Belediye bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde kamu kaynağı borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri ifade ettiği belirtilmiş olup yine Mezkur Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanının görevleri arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde: “Belediyenin giderleri şunlardır: (…)
o) Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri. denilmektedir. (…)”
denilmektedir.
Madde hükmüne göre Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırmaları için gider yapılabilmekte ancak Kanun maddesinde mahalli idare seçimlerinde Belediye Başkanının siyasi faaliyetine yönelik olarak kullanılan SMS hizmeti ile seçim ofisine gönderilen malların bedellerinin Belediye bütçesinden karşılanacağına dair hüküm bulunmamaktadır.
2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun “Devletçe yardım” başlıklı Ek Madde 1 de: “Ek Madde 1-(27/6/1984-3032/2 md. ile gelen Ek Madde hükmü olup teselsül için numaralandırılmıştır.)
Yüksek Seçim Kurulunca son milletvekili genel seçimlerine katılma hakkı tanınan ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33 üncü maddesindeki genel barajı aşmış bulunan siyasi partilere her yıl Hazineden ödenmek üzere o yılki genel bütçe gelirleri “(B) Cetveli” toplamının beşbinde ikisi oranında ödenek mali yıl için konur ” hükmü yer almaktadır. Bu
hükme göre siyasi partilere seçim giderleri ve diğer harcamaları için Genel Bütçeden Devletçe yardım yapılmaktadır. Bu kapsamda mahalli idare seçimlerinde Belediye Başkanının şahsi seçim reklamı ve tanıtım giderlerinin siyasi partilerce veya adayın kendisince karşılanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 31.03.2019 ile 31.03.2024 tarihleri dönemi arasında görev yapan belediye başkanının siyasi faaliyetlerine yönelik olarak kullanılan SMS hizmetleri ile seçim ofisine gönderilen malların (deterjan, sabun, camsil, peçete, poşet, kolonya vb. temizlik malzemeleri) bedellerinin belediye bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususun 2024 yılı Mahalli İdareler seçimi öncesinde eski yönetim döneminde yaşandığını belirterek yeni dönemde benzer uygulamalardan kaçınıldığı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, Belediye Başkanının şahsi seçim çalışmalarında kullanılan mal ve hizmet giderlerinin siyasi partilerce veya adayın kendisince karşılanması gerekmekte, idare bütçesinden bu mal ve hizmetler için harcama yapılmaması gerekmektedir.