|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin bilgisayar yazılımları ve lisans alımlarıyla ilgili harcamalarının doğru muhasebeleştirilmediğini ortaya koymuştur. Yapılan incelemelerde, bu harcamaların 260 Haklar Hesabı yerine doğrudan gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Bilgisayar yazılımları ve lisans güncellemeleri, maddi olmayan duran varlıklar arasında yer almakta olup, bu varlıkların maliyet bedellerinin 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmesi gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu tür harcamaların izlenmesi için 260 Haklar Hesabı’nın kullanılmasını öngörmektedir. Yönetmelik, hukuki tasarruflar ve ekonomik değer taşıyan hakların kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, maddi olmayan duran varlıkların amortisman oranının %100 olduğu ve hesaplara alındığı yıl sonunda tamamen amorti edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Denetim sonucunda, 2024 yılına ait bilgisayar yazılımları ve güncellemeleri için yapılan harcamaların 260 Haklar Hesabı’nda muhasebeleştirilmemesi, bilanço verilerinde eksikliklere yol açmıştır. Bu durum, kamu idarelerinin mali raporlamalarında hatalara neden olmaktadır. Dolayısıyla, yazılım alımlarının maliyet bedellerinin doğru bir şekilde kaydedilmesi ve amortisman ayrılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bilgisayar Yazılımlarına İlişkin Alım ve Güncelleme Bedellerinin Haklar Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Bilgisayar yazılımı ve lisans alımları ile bunların güncellemelerine ilişkin bazı harcamaların 260 Haklar Hesabı ile aktifleştirilmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Lisans ve lisans güncellemeleri bilgisayar yazılımlarına ilişkin kullanım hakları olması sebebiyle maddi olmayan duran varlıklar sınıfında yer almaktadırlar. Maddi olmayan duran varlıklar herhangi bir fiziksel varlığı bulunmasa da kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği veya belli koşullar altında hukuken himaye gören haklardır.
27.05.2016 tarihli ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 260 Haklar Hesabını düzenleyen “Hesabın niteliği” başlıklı 210’uncu maddesinde; bu hesabın, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 211’inci maddesinde ise; bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “268 Birikmiş amortismanlar hesabı” başlıklı 214’üncü maddesinde; maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesi için bu hesabın kullanılacağı ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinde, Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olduğu ve hesaplara alındığı yıl sonunda tamamen amorti edileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; 2024 yılında Belediye hizmetlerinde kullanılmak üzere satın alınan bilgisayar yazılım programları ile bunların güncellenmesine yönelik bazı harcamaların (Örneğin; 144, 145, 1174, 1175 ve 2547 No.lu yevmiyeler) 260 Haklar Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekirken 630 Giderler Hesabı ile doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Söz konusu harcamaların doğrudan giderleştirilmesi sonucunda, dönem sonu bilançosunda 260 Haklar Hesabı ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 563.293,60 TL eksik gösterildiği ve hataya neden olunduğu değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak Kamu İdaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan yazılım alımlarına ilişkin harcamaların maliyet bedelleri ile 260 Haklar Hesabına kaydedilmesi ve hesaplara alındığı yıl sonunda tamamına amortisman ayrılması gerekmektedir.