|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu’nda bazı varlıkların amortisman ayrılmadığı veya kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, amortismana tabi varlıkların tanımını ve bunlara ilişkin hesaplama yöntemlerini belirlemektedir. Bu çerçevede, ayrılan amortismanların muhasebeleştirilmesi ve varlıkların amortisman hesaplamasına esas alınacak değerlerin tespiti gibi konular net bir şekilde düzenlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, toplam değeri 19.342.123,57 TL olan bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, diğer bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden 363.582,39 TL fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Özellikle, Amortisman ve Tükenme Payları konulu Genel Tebliğ’in hükümlerine uygun olarak, idarenin mülkiyetindeki varlıkların amortismanlarının doğru bir şekilde ayrılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, mali raporlama ve bütçe yönetimi açısından önemli bir konu teşkil etmektedir. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerlerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda yer alan kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilgili “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde, amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır.
Bahsedilen Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi için kullanılacağı, ayrılan amortisman tutarların ise bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde maddi duran varlıklar için ayrılacak amortisman süreleri ve oranları belirlenmiştir.
Belirtilen Genel Tebliğ’in “Amortisman ve Tükenme Payına Tabi Tutulan Varlıkların Değeri” başlıklı 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu, maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamından oluştuğu açıklanmıştır. Ancak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman ve tükenme payı hesaplamasına esas alınacak değer, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan değerdir.
Yapılan incelemede, Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu tespit edilmiş olup bunlara ilişkin tespitler aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hesap Ad | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark(TL) |
| 251.xx.07.00. | Yollar | 12.634.382,43 | 0,00 | 12.634.382,43 |
| 251.xx.18.00. | Şamandıra, Dolfen ve Platformlar | 192.000,00 | 0,00 | 192.000,00 |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 49.796,30 | 0,00 | 49.796,30 |
| 252.xx.99.. | Diğer Binalar | 1.038.438,76 | 0,00 | 1.038.438,76 |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 148.152,40 | 0,00 | 148.152,40 |
| 252.xx.xx.06.06 | Kültür ve Eğlence Merkezleri | 1.006.152,92 | 0,00 | 1.006.152,92 |
| 253.02.07.. | Paketleme Makineleri | 500,00 | 0,00 | 500,00 |
| 253.03.06.. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri | 47.350,00 | 0,00 | 47.350,00 |
| 254.01.02.. | Yolcu Taşıma Araçları | 950,00 | 0,00 | 950,00 |
| 254.01.03.. | Yük Taşıma Araçları | 883.500,68 | 0,00 | 883.500,68 |
| 255.02.02.. | Bilgisayar Çevre Birimleri | 102.783,65 | 0,00 | 102.783,65 |
| 255.02.04.. | Haberleşme Cihazları | 237.710,73 | 0,00 | 237.710,73 |
| 255.02.05.. | Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları | 217.984,48 | 0,00 | 217.984,48 |
| 255.02.06.. | Aydınlatma Cihazları | 554.706,42 | 0,00 | 554.706,42 |
| 255.03.02.. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 161.468,52 | 0,00 | 161.468,52 |
| 255.03.03.. | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 5.594,98 | 0,00 | 5.594,98 |
| 255.05.03.. | Gösteri Amaçlı Hayvanlar | 817,15 | 0,00 | 817,15 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 17.500,00 | 0,00 | 17.500,00 |
| 255.09.99.. | Diğer Spor Amaçlı Kullanılan Demirbaşlar | 62.717,00 | 0,00 | 62.717,00 |
| 255.10.01.. | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar | 121.039,46 | 0,00 | 121.039,46 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 166.595,00 | 0,00 | 166.595,00 |
| 255.12.01.. | Yemek, Servis ve Çatal-Bıçak Takımları | 2.600,00 | 0,00 | 2.600,00 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 49.138,61 | 0,00 | 49.138,61 |
| 255.99.01.. | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler | 1.610.000,00 | 0,00 | 1.610.000,00 |
| 255.99.02.. | Seyyar Tanklar ve Tüpler | 14.103,71 | 0,00 | 14.103,71 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 19.342.123,57 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Varlıklar
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler | Hesap Ad | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları | 98.050,41 | 445.672,80 | -347.622,39 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 0,00 | 14.160,00 | -14.160,00 |
| 255.99.03.. | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar | 0,00 | 1.800,00 | -1.800,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | -363.582,39 |
Yukarıdaki tablolarda ayrıntılı olarak gösterildiği üzere, toplam kayıtlı değeri 19.342.123,57 TL olan bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, diğer taraftan bazı varlıklar için ise kayıtlı değerinden 363.582,39 TL fazla tutarda amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir
İdarenin mülkiyetindeki varlıkların amortisman ve tükenme paylarının, Amortisman ve Tükenme Payları konulu 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak ayrılması gerekmektedir.