|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırları aştığını ortaya koymuştur. 28 Nisan 2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleme, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşların personel giderleri ile ilgili usul ve esasları belirlemektedir. Bu çerçevede, personel giderlerinin toplam giderler içindeki payı, belirlenen üst sınırları aşmamalıdır. Özellikle büyükşehir belediyelerinde bu oran yüzde otuz olarak uygulanmaktadır.
2024 yılı için belediyenin toplam personel giderleri 79.264.915,21 TL olarak gerçekleşmiş, bu tutar mevzuatta belirlenen 71.225.970,41 TL’lik limitin üzerinde kalmıştır. Mevzuat gereği, personel gider limitinin hesaplanmasında bir önceki yılın kesinleşmiş bütçe gelirleri ve yeniden değerleme oranı dikkate alınmalıdır. İdare, belirtilen orana ulaşılmadığını savunsa da, Sayıştay Veri Analizi Sistemi’nden elde edilen veriler bu iddiaları doğrulamamaktadır. Sonuç olarak, belediyenin personel istihdamının mevzuatta belirlenen sınırlar içinde gerçekleştirilmesi ve personel giderleri bu oranların altına inene kadar yeni alımların yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, mali disiplinin sağlanması açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye bütçesinden ödenen personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırı aştığı görülmüştür.
28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar” yayımlanmıştır.
Söz konusu düzenleme ile 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20’nci maddesi kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa işe alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, bu oranın büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranlan aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Aşağıdaki tabloda Belediyenin personel giderlerinin, gerçekleşen son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Kanun ile belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpılması sonucu bulunan tutara oranı gösterilmiştir.
Tablo 13: Belediyenin 2024 Yılı Şirket Personeli Dahil Personel Giderleri
| Son Yevmiye Tarihi |
830.01 Personel Giderleri Tutarı |
Temizlik Hizmet Alım Giderleri |
Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri | Diğer Hizmet Alımları |
Hesaplamaya Esas Toplam Personel Gideri Tutarı |
| 31.12.2024 | 41.778.956,00 | 0,00 | 0,00 | 37.485.959,21 | 79.264.915,21 |
Tablo 14: Belediyenin 2024 Yılı Personel Giderlerine İlişkin Üst Sınır Hesabı
| Toplam Personel Gideri Tutarı (TL) |
Önceki Yıl 800 Alacak Toplam (TL) | Önceki Yıl 810 Borç Toplam (TL) |
En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri (TL) | Yeniden Değerleme Oranı |
Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar (TL) | Personel Gider Limiti (TL) |
Son Yevmiye Tarihi |
Limit Aşımı |
| 79.264.915,21 | 112.372.160,81 | 0,00 | 112.372.160,81 | %58,46 | 178.064.926,01 | 71.225.970,41 | 31.12.2024 | %44,5 |
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, Belediyede 2024 yılı için ödenen personel giderleri toplamının 79.264.915,21 TL olarak gerçekleştiği, söz konusu tutarın personel gider limiti olan 71.225.970,41 TL’yi aştığı tespit edilmiştir.
Mevzuat hükmü açık olup, cari yıl, yani 2024 yılına dair personel gider limitinin hesaplanmasında; 2023 yılında gerçekleşen kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının baz alınıp bir önceki yıla ilişkin olarak tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkının aşılmaması gerektiği kriterinin esas alınması gerekmektedir.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya esas orana ulaşılmadığını ifade etmişlerse de tablodaki veriler Sayıştay Veri Analizi Sisteminden alındığından tablolardaki sayı ve oranların doğruluğu teyit edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından personel istihdamlarının anılan mevzuatta belirlenen üst sınırı aşmayacak şekilde yapılması, personel giderlerinin bu oranın altına ininceye kadar yeni personel alımının yapılmaması gerektiği değerlendirilmektedir.