|
ÖZET: Bütçe emanetlerinin ödenmesi sürecinde mevzuatta belirtilen sıralamanın ihlal edildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, büyükşehir ilçe belediyesinin harcama birimleri, alımlara ilişkin ödeme emri belgeleri ve ekli faturaları mali hizmetler birimine zamanında iletmemiştir. Bu durum, bütçe emanetleri hesabına düzenli kayıt yapılamamasına ve muhasebe kayıtları ile ödeme sıralarının karışmasına yol açmıştır.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerinin nakit mevcudunun yetersiz olduğu durumlarda ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, bütçe emanetlerine alınan tutarların ödenebilmesi için gerekli belgelerin muhasebe birimine zamanında gönderilmesi zorunludur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de bu süreçteki yükümlülükleri net bir şekilde tanımlamaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, harcama birimleri tarafından gerekli belgelerin zamanında iletilmemesi nedeniyle bütçe emanetleri hesabına alınan tutarların fatura tarihleriyle uyumsuzluk gösterdiği ve bu durumun ödemelerin zamanında gerçekleştirilmesini engellediği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, harcama birimlerinin ödeme emri belgelerini ve ekli faturaları zamanında göndermesi, bütçe emanetlerinin düzgün bir şekilde işlenmesi için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Bütçe Emanetlerinin Ödenmesinde Mevzuatta Belirtilen Sıraya Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Harcama birimleri tarafından yapılan alımlara ait ödeme emri belgeleri ile ekli faturaların mali hizmetler birimine zamanında gönderilmemesi sebebiyle söz konusu tutarların Bütçe Emanetleri Hesabına düzenli olarak kaydedilemediği ve muhasebe kayıtlarına alınış sıralarıyla ödeme sıralarının karıştığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında;
“Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.”,
“Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin 6’ncı fıkrasında;
“Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur…”
hükümlerine yer verilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 Bütçe emanetleri hesabına ilişkin “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 249’uncu maddesinde ise;
“a) Herhangi bir tutarın bütçe emanetine alınabilmesi için; hizmetin yapılmış veya malın teslim edilmiş bulunması, 5018 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinde belirtilen Yönetmelik hükümlerine göre bütün tahakkuk belgelerinin harcama yetkilisine imzalattırılmış ödeme emri belgesi ekinde ödeme yapılmak üzere muhasebe birimine gönderilmiş olması gerekir.
b) Bütçe emanetlerinden yapılacak ödemeler
Bütçe emanetine alınan tutarlardan gerek mali yıl içinde, gerekse yılı geçtikten sonra yapılacak ödemeler için muhasebe işlem fişi düzenlenir. Bütçe emanetlerine alınan tutarlar muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödenir.”
Denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; idarelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde alınan mal veya hizmet karşılığı tutarlar 320 Bütçe emanetleri hesabına kaydedilir ve ödemeler giderin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilir. Emanet hesaba alınabilmesi içinde ödemeye esas belgelerin muhasebe birimine gönderilmiş olması gerekir.
Belediyenin 2024 yılı hesap ve işlemleri incelendiğinde harcama birimleri tarafından yapılan alımlara ait ödeme emri belgeleri ile eklerinin mali hizmetlere düzenli olarak gönderilmemesinden kaynaklı olarak 320 Bütçe Emanetleri Hesabına alınan tutarların fatura tarihleriyle uyumsuzluk gösterdiği dolayısıyla ödeme yapılması sırasında bütçe emanetine alınma tarihine göre hareket etmenin mümkün olmadığı görülmüştür. Kamu İdaresince bütçe emanetleri hesabında kayıtlı tutarların muhasebe kayıtlarına alındığı sıraya göre ödenmesine başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda belediyenin nakit mevcuduna uygun olarak yapacağı ödemelerin 320 Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedildiği sıraya göre ödenebilmesi için harcama birimleri tarafından ödeme emri belgeleri ile ekli faturaların zamanında muhasebe birimine gönderilmesi gerekmektedir.