|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi, Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale yöntemlerini ihlal ederek, ihtiyaçlarını kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle temin etmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uyması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, aynı nitelikteki mal ve hizmet alımlarının, aralarında doğal bir bağlantı yoksa, bir arada ihale edilemeyeceği ve parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünemeyeceği belirtilmiştir.
Kanun’un 22. maddesi, büyükşehir belediyeleri için 622.756 TL’yi aşmayan ihtiyaçların doğrudan temin edilebileceğini ifade etmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, benzer nitelikteki hizmetlerin birden fazla işlemle doğrudan temin yoluyla karşılandığı tespit edilmiştir. Örneğin, kilit parke taşı döşeme işçilik hizmeti alımları, yıl içinde tekrarlanan işlemlerle parçalara bölünerek gerçekleştirilmiştir. Bu durum, ihale usullerinin uygulanması gereken alımların, parasal sınırların altında kalacak şekilde bölünmesi nedeniyle Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Sonuç olarak, aynı nitelikteki işlerin temel ihale yöntemleriyle gerçekleştirilmesi, rekabeti ve eşit muameleyi sağlamak açısından önemlidir. İhtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması için, doğrudan temin sınırlarının altında kalmak amacıyla parçalara bölünmeden ihale edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla İhtiyacın Kısımlara Bölünerek Doğrudan Teminle Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri ile ihale edilmesi ve aynı ihale konusu iş içerisinde yer alması gereken aynı nitelikteki ihtiyaçların, mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölmek suretiyle doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş olup söz konusu maddenin devamında ise aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) fıkrasında büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; niteliği itibarıyla aynı olan ihtiyaçların birden fazla sayıda işlemle doğrudan temin yöntemiyle karşıladığı görülmüş olup, söz konusu duruma ilişkin örneklere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 8: Parçalara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilen İşler
| Fatura Tarihi | İşin Niteliği | Tutar (TL) | Firma |
| 21.02.2024 | Kilit Parke Taşı Döşeme İşçilik Hizmeti Alımı | 605.000 | Firma 1 |
| 25.03.2024 | Kilit Parke Taşı Döşeme İşçilik Hizmeti Alımı | 621.500 | Firma 1 |
| 25.03.2024 | Kilit Parke Taşı Döşeme İşçilik Hizmeti Alımı | 613.800 | Firma 1 |
| 25.03.2024 | Kilit Parke Taşı Döşeme İşçilik Hizmeti Alımı | 418.200 | Firma 2 |
| 24.07.2024 | Kilit Parke Taşı Döşeme İşçilik Hizmeti Alımı | 585.000 | Firma 3 |
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere yapılan alımlarda 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) fıkrasında 2024 yılı için her bir alım için belirlenen 622.756 TL’lik limite uyulmuş olmakla birlikte, niteliği itibarıyla aynı mahiyette olan ve yıl içerisinde yakın tarih aralıklarıyla tekrarlanan söz konusu hizmet alımları parçalara bölmek suretiyle gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla bahse konu alımların mezkûr Kanun’da öngörülen “temel ilkeler” çerçevesinde ihale usulleri ile gerçekleştirilmesi gerekirken, parasal sınırın altında kalacak şekilde parçalara bölmek suretiyle karşılanması Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir.
Sonuç olarak; rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla, aynı nitelikte olan ve bütünlük sağlayan işlerin temel ihale yöntemleriyle karşılanması ve doğrudan temin sınırlarının altında kalmak amacıyla parçalara bölünmemesi gerekmektedir.