|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı işyerlerine ilişkin emlak vergisinin meskenler için belirlenen oran üzerinden tarhiyat ve tahakkukunun yapıldığını ortaya koymuştur. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, bina vergisinin maliki veya intifa hakkı sahibince ödeneceğini ve meskenlerde vergi oranının binde bir, diğer binalarda ise binde iki olarak belirlendiğini belirtmektedir. Büyükşehir belediye sınırlarında bu oranlar %100 artırımla uygulanmalıdır. Ayrıca, bir binanın kullanım tarzının değiştirilmesi durumunda vergi değerinin güncellenmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Denetim sürecinde, Altındağ Belediyesi sınırları içindeki işyerlerine uygulanan emlak vergisinin, bazı durumlarda hatalı olarak mesken oranı üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir. Yapılan incelemelerde, 200 işyerinden 61’inin emlak vergisi beyannamelerinin hatalı verildiği veya hiç verilmediği görülmüştür. Bu durum, söz konusu taşınmazlara emlak vergisinin binde dört oranında uygulanması gerektiği gerçeğini göz ardı etmektedir. Sonuç olarak, emlak vergisine tabi taşınmazların kullanım tarzlarının düzenli olarak denetlenmemesi, idarenin gelir kaybına yol açmaktadır. Bu nedenle, taşınmazların kullanım tarzının belirlenmesi ve doğru vergi oranlarının uygulanması için gerekli çalışmaların ivedilikle yapılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Bazı İşyerlerine İlişkin Emlak Vergisinin Meskenler İçin Belirlenen Oran Üzerinden Tarhiyat ve Tahakkukunun Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare hizmet sınırları içerisinde faaliyet gösteren işyerlerinden bir kısmına ilişkin emlak vergisinin meskenlere uygulanacak oran üzerinden tarhiyat ve tahakkukunun yapıldığı görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, bina vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği; Kanun’un 8’inci maddesinde ise, bina vergisi oranının meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki olduğu; bu oranların, 5216 sayılı Kanun’un uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde %100 artırımlı uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
1319 sayılı Kanun’un “Vergi Değerini Tadil Eden Sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendinde, bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi, (bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın her dairesi bir bina sayılır ve tadil sebebi, yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli olur) durumlarında vergi değerinin tadil edileceği belirtilmiştir.
Ayrıca, Kanun’un “Bildirim verme ve süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde, Bu Kanunun 33’üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlak vergisi bildirimi verilmesinin zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Öte yandan, Kanun’un 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, bina vergisi mükellefiyetinin, bu Kanun’un 33’üncü maddesinin (1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vukuu bulduğu tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hükme bağlanmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “İşyeri” başlıklı 156’ncı maddesinde, ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette iş yeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane şube, depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerlerin işyeri olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Altındağ Belediyesinin büyükşehir sınırları içinde yer alması nedeniyle işyerlerinde emlak vergisi oranının binde dört olarak uygulanması, ikamete mahsus mahallerin kullanış tarzının işyerine dönüştürülmesi halinde değişikliklerin vukuu bulduğu tarihi takip eden bütçe yılından itibaren söz konusu taşınmazlara işyerleri için belirlenen oranın uygulanması gerekmektedir.
Defterdarlık ile yapılan yazışma neticesinde İdare sınırları içinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi alınarak 200 adet işyeri örnekleme yapmak suretiyle seçilmiş olup yapılan yoklama neticesinde 61 adet işyeri olarak kullanılan taşınmaza ilişkin emlak vergisi beyannamelerinin hatalı verilmesi veya kullanım tarzı değişikliği yapılmasına rağmen beyanname verilmemesi nedeniyle söz konusu taşınmazlara ilişkin emlak vergisi tarhiyat ve tahakkukunun meskenler için belirlenen binde iki oranı üzerinden yapıldığı görülmüştür.
Söz konusu taşınmazlara, emlak vergisinin binde dört oranında uygulanması, ayrıca 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda belirlenen miktar ve usullerde vergi cezaları ile gecikme zamlarının tarh, tebliğ ve tahakkuklarının yapılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında; emlak vergisine konu taşınmazların kullanış tarzının tespiti için gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, emlak vergisine konu taşınmazların kullanış tarzına ilişkin denetim, yoklama ve tespitlerin düzenli yapılmaması İdarenin gelir kaybına uğramasına sebebiyet vermekte olup emlak vergisine konu taşınmazların kullanış tarzının tespiti ve söz konusu kullanış tarzı için belirlenen vergi oranının uygulanarak tarhiyat ve tahakkukların yapılması konusunda gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.