|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinin sınırları içinde aktif olarak faaliyet gösteren maden işletmelerinden alınması gereken maden paylarının takip edilmediğini ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 97. maddesi, maden işletmelerinin yıllık satış tutarının %0,2’sinin belediyeye ödenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu ödemelerin, Devlet hakkının Hazineye yatırıldığı tarihte, yani her yıl Haziran ayının son günü mesai bitimine kadar gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemeler, mücavir alan içinde bulunan maden işletmelerinin, 2024 yılı içerisinde belediye paylarına ilişkin herhangi bir takip veya tahsilat işlemi yapılmadığını göstermektedir. Bu durum, ilgili kanun hükümleri gereği, maden ruhsat sahiplerinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi anlamına gelmektedir. Bu bağlamda, belediyenin, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) gerekli bilgileri temin ederek, maden işletmelerinin yıllık satış tutarlarını ve bu tutar üzerinden hesaplanan belediye paylarının zamanında tahsil edilmesi için gerekli adımları atması önem arz etmektedir. |
BULGU: Maden Payının Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yer alıp aktif olarak üretim yapan maden işletmelerinden alınması gereken maden payının takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Müze giriş ücretleri ile madenlerden belediyelere pay” başlıklı mükerrer 97 inci maddesinin (b) bendinde
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde faaliyet gösteren maden işletmelerince, 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 14’üncü maddesinde yer alan paylara ilaveten yıllık satış tutarının % 0,2’si nispetinde belediye payı ayrılır. Bu pay, Devlet hakkının Hazineye ödenmesi sırasında ruhsat sahibi tarafından ilgili belediyeye ödenir.”
Aynı Kanun’un 98’inci maddesinde ise,
“Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun’a göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümlerinin uygulanır.”
hükümleri yer almaktadır.
3213 sayılı Maden Kanunu’nun 14/2/2019 tarihli 7164 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi ile “Devlet Hakkı” başlıklı 14’üncü maddesine “Devlet hakkının tamamı, her yıl haziran ayının son gününe kadar ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılır.” şeklinde eklenen cümle ile Devlet payının ödeme zamanı belirlenmiştir.
Yukarıda belirtilen Kanunların madde hükümleri gereği maden ruhsat sahipleri, yıllık satış tutarının % 0,2 nispetindeki belediye payını, Devlet hakkının Hazineye her yıl ödenmesi zamanı olan Haziran ayının son günü mesai bitimine kadar belediyeye yatırmak zorundadır.
Belediye payının ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda da 213 ve 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanmalıdır.
Yapılan incelemede, belediyenin mücavir alanı içerisinde yer alıp aktif olarak üretim yapan maden işletmelerinin olduğu, bu işletmelerin payına ilişkin Belediye tarafından 2024 yılı içinde herhangi bir takip ve tahsilat yapılmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye sınırları içerisinde faaliyette bulunan maden işletmelerinden Kanun’da belirtilen oranda belediye payının tahakkuk ve tahsili için; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde faaliyet gösteren maden işletmeleri bilgilerinin temin edilerek bu işletmelerden yıllık satış tutarlarının ve bu tutarların %0,2’si nispetinde hesaplanan belediye payının Haziran ayının son günü mesai bitimine kadar belediyeye ödenmesi konusunda gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.