|
ÖZET: İdare taşınmazları için amortisman defterinin tutulmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 491’inci maddesi, duran varlıkların amortisman bilgilerini kaydetmek üzere özel bir defterin tutulmasını zorunlu kılmaktadır. Bu defterde, duran varlıkların cinsi, miktarı, edinme tarihi ve amortisman oranları gibi bilgiler detaylı bir şekilde yer almalıdır. Ayrıca, maddi duran varlıkların onarımları veya değişiklikleri durumunda, bu işlemler de deftere uygun şekilde kaydedilmelidir.
Yapılan denetimlerde, idarenin duran varlıkları için gerekli amortisman defterinin tutulmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumu kabul ederek gerekli düzeltme işlemlerine başlanacağını ifade etmiştir. Yönetmeliğin 187’nci maddesi, kamu idarelerinin hangi maddi duran varlıkların amortismana tabi olduğunu ve bunlara ilişkin usul ve esasların Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, taşınmazların ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesi işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için amortisman defterinin düzenli olarak tutulması büyük önem taşımaktadır. Bu uygulama, idarenin mali yönetimini güçlendirecek ve hesap verebilirliği artıracaktır. |
BULGU: İdare Taşınmazları İçin Amortisman Defterinin Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Amortismana tabi İdare taşınmazlarına ilişkin amortisman ayırma işlemlerinde önem arz eden duran varlık amortisman defterinin tutulmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Duran varlıklar amortisman defteri” başlıklı 491’inci maddesinde;
“(1) Duran varlıkların amortismanına ilişkin bilgilerin kaydedildiği bu defter, duran varlıkların çeşitlerine göre bölümlere ayrılmak suretiyle tutulur.
Kayda alınan duran varlıkların cinsi, nevi, miktarı, edinme tarihi, edinme değeri, amortisman oranına ilişkin bilgiler deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Kayda alınan maddi olmayan duran varlıklara ilişkin bilgiler de yukarıdaki fıkrada açıklandığı şekilde bu deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Maddi duran varlığın maliyetine eklenmesi gereken onarım ve değişiklik yapılması durumunda, maddi duran varlık yeni satın alınmış gibi değerlendirilerek onarım ve değişikliğin hangi duran varlıkla ilgili olduğu defterin “cinsi ve nevi” sütununda belirtilmek suretiyle kaydedilir.
Daha sonraki yıllara ait amortisman ayırma işlemlerine ilişkin bilgiler, duran varlıklar tamamen amorti edilene kadar defterin sayfalarında yer alan ilgili sütunlara kaydedilerek izlenir.
Kayıttan düşülmesi gereken maddi duran varlıklar defterin “satış veya terkin tarihi” sütununa, satıldığı veya terkin edildiği belirtilmek suretiyle kaydedilir.” hükümleri yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in 187’nci maddesinde ise kamu idarelerince muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortismanın süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı ifade edilmiştir.
Kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları Muhasebat Genel Müdürlüğünün 47 sıra no.lu Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nde düzenlenmiştir. Bu Tebliğ’in 9’uncu maddesinde de amortismana tabi her bir varlığın Ek-2’de yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin duran varlıkları için amortisman defterinin tutulmadan muhasebe işlemlerinin yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında; bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, taşınmaz bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi işlemlerinin daha sağlıklı ve düzenli yapılabilmesi için taşınmazlara ait amortisman defterinin tutulması gerekmektedir.