|
ÖZET: Maden işletmelerinden alınması gereken belediye paylarının takibinde önemli eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyeleri sınırları içinde faaliyet gösteren bazı maden işletmelerinin, yıllık satış tutarlarının %0,2’si oranında ödemeleri gereken belediye payını zamanında yatırmadığını ortaya koymaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve 3213 sayılı Maden Kanunu’na göre, bu ödemelerin her yıl haziran ayının sonuna kadar yapılması gerekmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, 2021-2023 yılları arasında maden işletmelerinin toplam 1.608.885,62 TL tutarında belediye payı tahakkuk etmişken, yalnızca 465.842,55 TL’sinin İdare hesabına yatırıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, bazı maden işletmelerinin satışlarına ilişkin bilgilerin e-Maden uygulamasından takip edilmediği anlaşılmıştır. Bu durum, belediye paylarının tahsilatında ciddi bir aksaklık yaşandığını göstermektedir. İlgili mevzuat çerçevesinde, belediye paylarının düzenli bir şekilde tahsil edilmesi için İdare’nin e-Maden uygulamasını etkin bir şekilde kullanması ve eksik verilerin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden temin edilmesi gerekmektedir. Böylece, maden işletmelerinin yıllık satış tutarlarının %0,2’si oranında hesaplanan belediye paylarının zamanında tahsil edilmesi sağlanabilir. |
BULGU: Maden İşletmelerinden Alınması Gereken Belediye Payının Takibinde Eksiklikler Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare sınırları içerisinde faaliyette bulunan bazı maden işletmelerinden alınması gereken belediye payına ilişkin takibin ve tahsil işlemlerinin süresinde yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Müze Giriş Ücretleri ile Madenlerden Belediyelere Pay” başlıklı mükerrer 97’nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde faaliyet gösteren maden işletmeleri tarafından yıllık satış tutarının %0,2’si nispetinde belediye payı ayrılacağı ve Devlet hakkının Hazineye ödenmesi sırasında bu payın ruhsat sahibi tarafından belediyeye ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Devlet hakkı” başlıklı 14’üncü maddesinde Devlet hakkının tamamının her yıl haziran ayının son gününe kadar ruhsat sahibi tarafından Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) hesabına yatırılacağı ifade edilmiştir.
11.12.2022 tarih ve 32040 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliği’nin “Belediye payı ödemesi” başlıklı 89’uncu maddesine göre ise; “(1) Madenin tüvenan olarak üretildiği alanın belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde olması durumunda, üretilen madenin ocak başı satış tutarının %0,2’si belediye payı olarak ruhsat sahibi tarafından Haziran ayı sonuna kadar ilgili belediyeye ödenir. Ruhsat alanının birden fazla belediye sınırları veya mücavir alanı içerisinde kalması halinde belediye payı belediyelerin sınırları ve mücavir alanında üretilen maden miktarı dikkate alınarak oransal olarak belirlenerek ödenir.
(2) Belediye payı, ilgili belediye tarafından takip edilir.” Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde faaliyet gösteren maden işletmelerinin yıllık satış tutarlarının %0,2 nispetindeki belediye payını haziran ayının son günü mesai bitimine kadar İdarenin hesabına yatırması gerekmektedir.
Bu kapsamda, e-Maden uygulamasından 2021-2023 yılları arasında İdare sınırları içerisinde faaliyet gösteren maden işletmeleri ile bunların satış tutarlarına ilişkin liste alınmıştır.
Yapılan incelemede, söz konusu maden işletmelerinden bir kısmının satış yaptığı ve hasılat elde ettiği ancak belediye payını kanuni süresinde yatırmadığı, son üç yılda belediye payı olarak 1.608.885,62 TL tahakkuk etmişken maden şirketlerince İdare hesabına 465.842,55 TL yatırıldığı, İdare sınırları içerisinde faaliyet gösteren bazı maden işletmeleri ile bunların satışlarına ilişkin bilgilerin e-Maden uygulamasından takip edilmediği anlaşılmıştır.
İdare tarafından belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde faaliyette bulunan maden işletmelerine ilişkin bilgilerinin e-Maden uygulaması üzerinden takip edilmesi, uygulamada eksiklik olması durumunda bu verilerin MAPEG’den temin edilmesi ve işletmelerin yıllık satış tutarlarının %0,2’si nispetinde hesaplanan belediye paylarının kanuni süresinde tahsilinin sağlanması gerekmektedir.