|
ÖZET: İdari para cezalarının takip ve tahsilinde yaşanan aksaklıklar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekmektedir. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin imar mevzuatı çerçevesinde uyguladığı bazı idari para cezalarının, belirlenen süreler içinde takip edilmediği tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesi, imar mevzuatına aykırı durumların tespit edilmesi halinde, ilgili idare encümeninin sorumlulara ceza uygulaması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, bu cezaların ne zaman ödenmesi gerektiğine dair net bir düzenleme bulunmamaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu gelirlerinin zamanında tahsil edilmesinden sorumlu olanların, bu işlemleri eksiksiz ve zamanında gerçekleştirmesi gerekmektedir. İmar para cezalarının muhatabına tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerektiği, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 37. maddesi ile de desteklenmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bazı cezaların takibine başlanmadığı veya gecikmeli olarak başlandığı görülmüştür. Sonuç olarak, imar para cezalarının zamanında takip edilmesi ve tahsil edilmesi, kamu gelirlerinin sağlıklı bir şekilde yönetilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Gecikme zammı veya faizi uygulanmaması nedeniyle, bu cezaların zamanında tahsil edilmesi gerekliliği daha da belirginleşmektedir. |
BULGU: İdari Para Cezalarının Takip ve Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar mevzuatı uyarınca, Belediye Encümenince uygulanan idari para cezalarının bir kısmının takip ve tahsil edilmediği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır…” denilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
3194 sayılı Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca idarece düzenlenen ve muhatabına tebliğ edilen idari para cezalarının (imar/inşaat para cezalarının) ne kadarlık bir sürede ödenmesi gerektiğine ilişkin olarak, 3194 sayılı Kanunda ve Uygulama Yönetmeliklerinde hüküm bulunmamaktadır.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 37’nci maddesinde; eğer kanunda amme alacağının ödenmesi için özel bir süre belirlenmemişse amme alacağının Maliye Bakanlığınca belirlenecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür. İmar Kanunu’nda ödeme için özel bir süre öngörülmediğinden, imar para cezalarının muhatabına tebliğinden itibaren bir ay içerisinde ödenmesi gerekmektedir. Bir aylık süre içinde ödenmeyen para cezası, kesinleşmekte ve ödeme emri ile takip edilebilecek hale gelmektedir.
Yapılan incelemede, İdarede 3194 sayılı Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca 20.04.2023, 11.01.2024, 21.03.2024 ve 18.07.2024 tarihlerinde Encümen tarafından verilen imar para cezalarının takibine; ikisinde başlanılmadığı, diğer ikisinde de Encümen kararlarından 5 ay ve 8 ay süre geçtikten sonra başlanıldığı görülmüştür.
3194 sayılı Kanun’un 42’nci maddesi uyarınca idari para cezalarına gecikme zammı veya gecikme faizi uygulanması da söz konusu olmadığından, kamu geliri niteliğindeki idari para cezalarının zamanında takip ve tahsili sağlanmalıdır.