|
ÖZET: Binek hizmet araçları için taşıt takip ve yönetim sisteminin eksikliği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’ne ait taşıtların akaryakıt tüketimi ve kullanım durumları etkin bir şekilde izlenememekte, bu araçların resmi görev yazısı olmaksızın kullanıldığı tespit edilmiştir. 237 sayılı Taşıt Kanunu, belediyelerin taşıt tahsisinde belirli sınırlamalar getirmekte ve yalnızca resmi hizmetler için kullanım öngörmektedir.
Kanun, taşıtların şahsi işlerde kullanılmasını yasaklamakta ve bu kurallara aykırı hareket edenler için yaptırımlar öngörmektedir. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri de kamu kaynaklarının yalnızca kamusal amaçlar için kullanılmasını şart koşmaktadır. 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanı Genelgesi ise resmi taşıtların verimli kullanımı ve işletme maliyetlerinin azaltılmasına yönelik önlemlerin alınmasını vurgulamaktadır. Yapılan incelemelerde, birçok aracın taşıt takip sistemine sahip olmadığı ve yakıt alımlarının elektronik olarak izlenmediği belirlenmiştir. Bu durum, 237 sayılı Taşıt Kanunu’na aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, hizmet aracı olarak kiralanan taşıtların birimlerin kullanımından çıkarılarak merkezi bir taşıt havuzuna dahil edilmesi ve yalnızca resmi hizmetler için kullanılmaları gerekmektedir. Ayrıca, görev sona erdiğinde tüm araçların resmi garaj veya parka çekilmesi için gerekli önlemlerin alınması önem arz etmektedir. |
BULGU: Binek Hizmet Araçları İçin Taşıt Takip ve Yönetim Sisteminin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Müdürlüklerin kullanımına verilen Belediyeye ait taşıtların akaryakıt tüketimlerinin ve kullanım durumlarının etkin bir şekilde takip edilmediği ve bu taşıtların resmi görev yazısı olmaksızın kullanıldığı görülmüştür
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1’inci maddesinin (a) bendinde belediyelerin, Kanun kapsamında olduğu, Kanun’un “Taşıt verilecekler” başlıklı 4’üncü maddesinde ise emirlerine ve zatlarına binek otomobili verilenlerin (1) sayılı cetvelde, makam hizmetlerine tahsis edilen taşıtların (2) sayılı cetvelde gösterildiği belirtilmiştir. Kanun’un 16’ncı maddesinde; bu Kanun kapsamına giren taşıtları her ne suretle olursa olsun tahsis olunduğu işin haricinde veya şahsi hususlarda kullananlar ve kullandıranlar, kanunen bir makama veya işe tahsis olunmadığı hâlde bu taşıtlardan istifade eden ve ettirenler ile bunların gidiş gelişine müsaade edenler için uygulanacak yaptırımlar düzenlenmiştir.
Makamına taşıt tahsis edilecek kişilerin 237 sayılı Kanun’da çok sınırlı olarak sayıldığı, Kanun’da belirtilen unvanlar dışında kimsenin emrine ve zatına taşıt tahsis edilemeyeceği
açıkça belirtilmektedir. Makam dışında kalan ve hizmet taşıtı olarak kullanılan taşıtların aynı kurumun birimleri arasında ayrım yapılmaksızın, yalnızca resmi hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla ve görevlendirilmek suretiyle hizmet vermeleri gerekmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 16’ncı maddesinde; “Devlet memurları görevleri ile ilgili resmi belge araç ve gereçleri, yetki verilen mahaller dışına çıkaramazlar, hususi işlerinde kullanamazlar …” denilerek araç ve gereçlerin özel işlerde kullanılmasına kanun düzeyinde yasak getirilmiş olmakla birlikte aykırı hareket edenler için de 657 sayılı Kanun’un 125’inci ve 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 16’ncı maddesinde yaptırımlar öngörmüştür.
Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Kamu Malları ve Kaynaklarının Kullanımı” başlıklı 16’ncı maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu bina ve taşıtları ile diğer kamu malları ve kaynaklarını kamusal amaçlar ve hizmet gerekleri dışında kullanamaz ve kullandıramazlar, bunları korur ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri alırlar.” denilmiştir.
17.05.2024 tarihinde yayımlanan 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanı Genelgesi’nin “Resmi taşıtların edinilmesi ve kullanılması” başlıklı bölümünde; Taşıtların verimli kullanımı ile işletme maliyetlerinin asgari seviyeye indirilmesine yönelik gerekli önlemler idarelerce alınacaktır. Bu kapsamda taşıtların masrafları gider türleri itibarıyla plaka bazında düzenli olarak kayıt altına alınacak, harcama yetkililerince taşıtların çalışma süresi, güzergâhı, ortalama yakıt tüketim değeri, bakım maliyetleri ve sürücü performansı düzenli olarak izlenecektir.
Belediyelerin kamu hizmetinin gerektirdiği taşıtları, 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller çerçevesinde kiralayarak temin etmesi imkân dâhilindedir. Bununla beraber Esas ve Usuller’in 5’inci maddesinde; bu kapsamda taşıt edinilmesindeki temel amacın; bu giderlerin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir şekilde kullanılması olduğu açıkça ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede araçlarının çoğunda taşıt takip sistemlerinin olmadığı, yakıt alımlarının elektronik olarak takibinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, hizmet aracı olarak kiralanan taşıtların birimlerin kullanımına bırakılması 237 sayılı Taşıt Kanunu’na aykırı olduğundan söz konusu taşıtların birimlerin tasarrufundan çıkartılarak taşıt havuzuna dâhil edilmesi, Belediyenin birimleri arasında ayrım yapılmaksızın, yalnızca resmi hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla resmi taşıt görev formları düzenlenerek kullanılması, görevin sona ermesinden sonra bütün taşıtların resmi garaj veya parka çekilmesi konusunda gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir.