|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, 2024/1075137 İhale Kayıt Numaralı “Ornaz Restoran İkmal İşi” ihalesinin yapım işinin yanı sıra mal alımını da kapsadığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun tanımları gereğince, mal alımı ve yapım işleri arasında açık bir bağlantı bulunmadığı sürece bu iki tür ihale bir arada gerçekleştirilemez. Kanunun 5. maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelere uyması gerektiğini belirtmektedir.
İhale kapsamında yer alan bazı iş kalemleri, örneğin çeşitli endüstriyel mutfak ekipmanları, malzeme olarak idareye teslim edilmiştir. Bu durum, mal alımı ve yapım işlerinin ayrı ayrı teklif alındığı anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, yapım işi olarak düzenlenen bir ihale içerisinde mal alımının yapılması, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. İdarelerin, kaynakların verimli kullanımı ve yasal çerçeveye uygunluk açısından bu tür durumları dikkate alması önem arz etmektedir. |
BULGU: Niteliği İtibarı İle Yapım İşi Olan İhalede Mal Alımının da Birlikte Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyece gerçekleştirilen ve birim fiyat üzerinden ihale edilen 2024/1075137 İhale Kayıt Numaralı, “Ornaz Restoran İkmal İşi”nin yapım işi olmasına rağmen, mal alımı da yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde Mal; “Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve haklar” olarak değerlendirilmiş, aynı madde de Yapım; “Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini” olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde aynen ;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.” denilmiştir.
İşbu maddeler gereğince, idareler yaptıkları ihalelerde kaynakların verimli kullanımını göz önünde bulundurarak ve Kanun’da yer verilen tanımlar çerçevesinde, aralarında açık bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı ve yapım işlerini ayrı ihale konusu yapacaklardır.
Ancak Kurumca yapılan bahse konu ihaleye ilişkin bazı iş kalemleri ve bu kalemlere ilişkin tanımlar incelendiğinde; Deep Freez Tezgah Tipi (200x70x85) (Poz no 09), Dik Tip Buzdolabı Cam Kapılı(Poz no M1), Türk Kahve Makinası 2 li (Poz No C 13), Otomatik Capicuno Espresso Makinası (Poz No C09 ) ve diğer Endüsriyel Mutfak bileşenleri gibi imalatların idareye teslim edilen malzeme olduğu ve bu kalemlerle aynı olan temini ve yapımını içeren başka iş kalemlerinin ihale kapsamında istendiği görülmektedir. Bir diğer ifade ile, idarece yapımı öngörülen iş kalemleri için ayrı, sadece temini istenen ve mal alımı niteliğinde olan iş kalemleri için ise ayrı teklif alındığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, yapım işi olarak ihalesi yapılan işte mal alımı yapılmasının ihalenin temel ilkelerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir.