|
ÖZET: Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığı, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Bu durum, söz konusu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediğini göstermektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere ruhsat verme ve denetleme yetkisi tanırken, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu da işyeri açma izin harcının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, bazı meslek grupları bu ruhsat alma yükümlülüğünden muaf tutulmuştur.
Yapılan incelemelerde, kamu idaresinin yetki alanında 10.794 faal işyeri bulunduğu, bunlardan yalnızca 3.345’inin ruhsat aldığı ve 4.517 işletmenin çevre temizlik vergisi mükellefi olduğu belirlenmiştir. Ruhsatı olmayan işletmelerin varlığı, belediyenin denetim yetkisini zayıflatmakta ve işyeri açma izin harcının tahsil edilmesini engellemektedir. Önceki Sayıştay raporunda da benzer bir bulguya rastlanmış, ancak idare tarafından herhangi bir düzeltici önlem alınmamıştır. Kamu idaresi, ilgili müdürlüklere bilgilendirme yaparak saha çalışmaları gerçekleştireceğini belirtmiştir. İşletmelerin ruhsat durumlarının takip edilmesi ve ruhsat harçlarının tahsil edilmesi, kamu idaresinin etkinliğini artırmak adına önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletmelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin mevcut olduğu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye; gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmaya ve denetlemeye yetkili olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açılmasının, iş yeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca İdare sınırları içerisinde muafiyet kapsamında olan yerler hariç açılacak iş yerlerinin Kamu İdaresi tarafından ruhsatlandırılması ve bu iş yerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Vergi Dairesi ile yazışma yapılarak İdare sınırları içinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi alınmış olup İdarenin verileri ile karşılaştırılmıştır.
Kamu İdaresinin yetki ve görev sınırları içinde 10.794 adet faal işyeri bulunduğu, idare tarafından toplam 3.345 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği ve Mali Hizmetler Müdürlüğünden temin edilen çevre temizlik vergisi aktif mükellef listesinde 4.517 adet işletmenin kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler, belediyenin etkin bir denetim görevi yürütememesine ve işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine neden olmaktadır.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi göndermiş olduğu cevapta; İlgili müdürlüklere bilgilendirme amaçlı üst yazı gönderildiğini, bu müdürlükler tarafından saha çalışması yapılarak faaliyette bulunan iş yerlerinin denetimi ve kontrollerinin yapılacağını belirtmiştir.
Kamu İdaresince yetki ve görev alanındaki işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olanları da dikkate alarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin sağlanması ve buna bağlı olarak da işyeri açma izni harçlarının tahsil edilmesi gerekmektedir.