|
ÖZET: Yol yapım ve onarımında kullanılan malzemelerin muhasebeleştirilmesinde ciddi eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından ihale ile edinilen parke ve kilit taşı gibi malzemelerin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na kaydedilmediği, taşınır kayıtlarının yapılmadığı ve bu nedenle malzemelerin stok ve kullanım durumunun takip edilemediği belirlenmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin tüm taşınırları kayıt altına almasını zorunlu kılmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de bu malzemelerin doğru bir şekilde izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Yol yapımında kullanılan malzemelerin teslim alındıklarında 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na, imalata gönderildiklerinde ise 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’na kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu malzemelerin bedeli olan 6.117.000 TL’nin doğrudan 258 Hesabına kaydedildiği ve taşınır işlem fişi düzenlenmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yol yapım ve onarımında kullanılan malzemelerin idare stoklarına giriş ve çıkışlarında taşınır işlem fişinin düzenlenmesi ve bu malzemelerin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na kaydedilmesi zorunludur. Bu uygulama, mali tabloların doğruluğunu sağlamak ve gerçek maliyetlerin tespitini kolaylaştırmak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yol Yapım ve Onarımında Kullanılan Malzemelerin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından yol yapım ve onarımında kullanılmak üzere ihale ile satın alınan parke ve kilit taşı gibi malzemelerin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na kaydedilmediği, taşınır kayıtlarının yapılmadığı ve buna bağlı olarak söz konusu malzemelerin stok ve kullanım durumunun takip edilemediği görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde, kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu; 13’üncü maddesinde ise taşınır giriş ve çıkışlarının Taşınır İşlem Fişine dayanılarak yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “150 İlk madde ve malzeme hesabı” başlıklı 115’inci maddesinde; bu hesabın, kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in “258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabı” başlıklı 204’üncü maddesinde ise, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izleneceği, geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde ise işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacağı, “251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı” başlıklı 190’ıncı maddesinde de yeraltında ve yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının kullanılacağına yer verilmiştir.
Buna göre, yol yapım ve onarımında kullanılmak üzere satın alınan malzemeler teslim alındıklarında 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında muhasebeleştirilmeli, imalata gönderildiğinde veya yükleniciye teslim edildiğinde ise 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabına alınmalı ve yol yapım, bakım ve onarım işlerinin gerçek maliyetinin tespiti için mali tablolara bu şekilde yansıtılmalıdır. Belirtilen muhasebeleştirmeye bağlı olarak, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilen yatırımlardan tamamlananların tutarları da 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına aktarılmalıdır.
Yapılan incelemede, yol yapım ve onarımında kullanılmak üzere ihale ile satın alınan ve fiilen stoklanarak kullanılan parke ve kilit taşı malzemeleri için taşınır işlem fişi düzenlenmediği ve söz konusu malzemelerin bedeli olan 6.117.000 TL’nin, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı yerine doğrudan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına borç kaydedildiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, söz konusu malzemelerin idare stoklarına giriş ve çıkışlarında taşınır işlem fişi düzenlenmesi ve bunların 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.