|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı belediye taşınmazlarının ihalesiz olarak belediye şirketlerine kiralandığını ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47. maddesi, kamu idarelerinin taşınmazlarını yalnızca belirli kamu hizmetleri için tahsis edebileceğini belirtmektedir. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere taşınmaz tahsis etme ve kiralama yetkisini, yalnızca belediye meclisi kararı ile vermektedir. Bu çerçevede, belediyelerin taşınmazlarını, sadece mahalli idareler ve diğer kamu kurumlarına tahsis edebileceği vurgulanmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ise, belediyelerin taşınmazlarını kiraya vermek için ihale sürecini zorunlu kılmaktadır. Yapılan incelemelerde, Burhaniye Belediyesi’nin bazı işyerlerini, sermayesinin tamamı kendisine ait olan Burhaniye Kemer Gıda İnşaat A.Ş.’ye, ihale yapılmadan kiraya verdiği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla, belediyelerin mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması, yalnızca ihale yoluyla gerçekleştirilebilecektir. |
BULGU: İhale Yapılmaksızın Belediye Şirketine Taşınmaz Kiralanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan bazılarının mevzuata aykırı olarak Belediye şirketine ihalesiz bir şekilde kiraya verildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde, kamu idarelerinin kanunlarında veya cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilecekleri ve tahsis edilen taşınmazı amaç dışı kullanamayacakları belirtilmek suretiyle taşınmaz tahsisine ilişkin genel bir çerçeve oluşturulmuştur.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, belediyelere mahalli müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacı taşımak şartı ile belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz tahsis etme ve kiraya verme yetkisi verilmiş; “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, belediyenin taşınmazlar üzerindeki tahsis ve üç yıldan fazla kiralama yetkisini Belediye Meclisi vasıtasıyla kullanması sağlanmış ve “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise, Belediyelerin belediye meclis kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanına giren konularda kendilerine ait taşınmazları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebileceği, süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği veya kiralama yapmak suretiyle kullanımlarına verebileceği hüküm altına alınmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde ise, belediyelerin satım, kira, trampa ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi işlemlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Diğer yandan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Tahmin Edilen Bedelin Tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde; tahmin edilen bedelin idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı ve sonrasında tahmin edilen bedelin bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterileceği ve asıl evrak arasında saklanacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, belediyeler mülkiyetindeki taşınmazları, ancak mahalli müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis veya devir edebileceklerdir. Belediye şirketlerine, özel hukuk tüzel kişileri olmaları nedeniyle meclis kararı ile taşınmazların tahsis edilmesi, devir adı altında kiraya verilmesi açıklanan mevzuat gereği mümkün değildir. Diğer taraftan, taşınmazlarının kiraya verilebilmesi için Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca ihale edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Burhaniye Belediyesi’nin Mahkeme Mahallesi Dutluk Caddesi’ndeki 3 adet işyerinin, sermayesinin tamamı Belediye’ye ait olan Burhaniye Kemer Gıda İnşaat A.Ş.’ye, 10 yıl süreyle, 01.08.2024 tarihinden itibaren başlamak üzere ve aylık bağımsız bölüm başına 3.000,00 TL bedelle Halk Market işletmesi olarak kullandırılmasına yönelik belediye meclis kararı alındığı görülmüştür.
Belediyelerin mülkiyetlerinde bulunan taşınmazlarını, tamamına ortak olduğu şirketler de dahil olmak üzere kiraya verebilmeleri ancak ihale yolu ile mümkündür. Dolayısıyla, söz konusu Meclis Kararları ile Belediyenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların şirkete kullandırılması mevzuata aykırılık oluşturmaktadır.