|
ÖZET: Belediyenin şirketlerine ait vergi borçlarının, 5779 sayılı kanun çerçevesinde İller Bankası payından kesilerek ilgili vergi dairesine aktarılması sürecinde, bu kesintilerin hatalı bir şekilde 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı’nda izlendiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen 232 Hesabı, yalnızca bir yıldan uzun süreyle nakit olarak verilen borçlardan kaynaklanan alacakların izlenmesi için kullanılmalıdır. Ancak, şirketlere ait vergi borçlarının bu hesapta yer alması, mevzuata aykırıdır.
2024 yılı hesapları incelendiğinde, Belediyenin şirketlerinden kaynaklanan toplam 74.732.099,16 TL tutarındaki vergi borçlarının İller Bankası payından kesildiği ve bu tutarın yanlışlıkla 232 Hesabı’nda kaydedildiği görülmüştür. Kamu İdaresi, bu hatanın sehven yapıldığını ve 2025 yılı itibarıyla bu tutarın mahsup edilerek düzeltileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, Belediyenin şirketlerine ait vergi borçlarının İller Bankası payından karşılanmasıyla oluşan alacakların, 232 Hesabı yerine 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Mahsup işlemi sonrasında alacak kalması durumunda ise, bu alacakların 139 Diğer Kurum Alacakları Hesabı veya 239 Diğer Kurum Alacakları Hesabı’nda takip edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının Hatalı Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin şirketlerine ait vergi borçlarının, 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun kapsamındaki Belediye payından kesilerek ilgili Vergi Dairesine aktarıldığı, ancak yapılan kesintilerin hatalı olarak 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabında izlendiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı’nın niteliğinin açıklandığı 173’üncü maddesinde; bu Hesabın ilgili mevzuatına dayanılarak bir yıldan uzun süreyle nakit olarak verilen borçlardan kaynaklanan alacakların izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi başlıklı” 174’üncü maddesinde; bütçedeki ödeneğine dayanılarak bir yıldan uzun süreyle verilen borçların bu Hesaba borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Yönetmelik’in 139 Diğer Kurum Alacakları Hesabı’nın niteliğinin açıklandığı 107’nci maddesinde; bu Hesabın, yukarıdaki hesaplar kapsamına girmeyen diğer kurum alacaklarının izlenmesi için kullanılacağı, 239 Diğer Kurum Alacakları Hesabı’nın niteliğinin açıklandığı 175’inci maddesinde ise; bu Hesabın, yukarıdaki hesaplar kapsamına girmeyen ve bir yıldan daha uzun bir sürede tahsili gereken diğer kurum alacaklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı’nın ilgili mevzuatına dayanarak nakit olarak verilen borçlardan kaynaklanan alacakların izlenmesi için kullanılacağı, Şirketlere ilişkin vergi borçlarının Belediyenin payından kesilmesi sonucu oluşan alacağın 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı yerine, vadesine göre 139 Diğer Kurum Alacakları Hesabı veya 239 Diğer Kurum Alacakları Hesabı’nda izlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, 2024 hesap yılı içinde Belediyenin şirketlerinin vergi borçlarından oluşan toplam 74.732.099,16 TL’nin Belediyenin İller Bankası payından kesildiği, kesilen bu tutarın hatalı olarak 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı’nda izlendiği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, İller Bankası payından kesilen Şirkete ait vergi borçları tutarların sehven 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı’nda izlendiği, 2025 bu tutarın mahsup edilerek bakiyenin kapatıldığı, bundan sonraki kayıtlarda 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı’nın kullanılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapılan hatalı kayıt ile 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı’nın bilançoda 74.732.099,16 TL fazla görünmesine neden olunmuştur. Bu nedenle Belediyenin şirketlerine ait vergi borçlarının Belediyenin İller Bankası payından kesinti yoluyla karşılanması sonucu oluşan alacağın, 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı yerine, öncelikle Şirkete olan borçların izlendiği 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’na borç kaydı yapılmak suretiyle mahsup işlemi yapılmalı, mahsup işlemi sonrası alacak kalması halinde bu alacağın, ilgisine göre 139 Diğer Kurum Alacakları Hesabı veya 239 Diğer Kurum Alacakları Hesabı’nda izlenmesi gerekmektedir.