Belediye Meclisi Tarafından Zabıta Müdürlüğüne Verilmiş Olan Denetim Görevinin Meclis Kararında Belirtildiği Şekilde İfa Edilmemesi ve Denetim Sonuçlarının Gereği İçin İlgili Birimlere Bildirilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Belediye Meclisi Tarafından Zabıta Müdürlüğüne Verilmiş Olan Denetim Görevinin Meclis Kararında Belirtildiği Şekilde İfa Edilmemesi ve Denetim Sonuçlarının Gereği İçin İlgili Birimlere Bildirilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye Meclisince 2024 yılında Zabıta Müdürlüğüne verilmiş olan emlak satış ofisleri ile konfeksiyon imalathaneleri ve terzi işyerlerinin denetlenmesi görevinin ilgili Meclis Kararlarında çerçevesi çizildiği şekilde ifa edilmediği, söz konusu denetimlerin sadece ruhsat denetimi şeklinde gerçekleştirildiği, yapılan ruhsat denetimlerinde ise ruhsatı olmayan veya ruhsatında eksiklik bulunan işyerlerinin gerekli idari iş ve işlemlerinin tesisi amacıyla Ruhsat ve Denetim Müdürlüğüne bildirilmediği, söz konusu eksikliklerin giderilip giderilmediğine yönelik kontrol ve izleme denetimlerinin gerçekleştirilmediği görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51’inci maddesinin birinci fıkrasında belediye zabıtasının, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygulayacağı hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hükme 5393 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince çıkarılan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin zabıtanın görevlerine ilişkin 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (3) numaralı alt bendinde de yer verilmiş olup, anılan bendin (6) numaralı alt bendi ile de kanunların belediyelere görev olarak verdiği takip, kontrol, izin ve yasaklayıcı hususları yerine getirmek görevi Zabıta Müdürlüğüne verilmiştir.

Anılan Yönetmelik’in zabıtanın yetkilerine ilişkin 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü ile zabıta, görevleri ile ilgili konularda işyerlerinde denetim yapmak, sahip veya işletenlerinden ilgili belgeleri istemek ve haklarında tutanak düzenlemek yetkisine sahiptir.

Yine 5393 sayılı Kanun’un 51’inci maddesi hükmü kapsamında çıkarılan Çankaya Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü Kuruluş, Görev, Yetki, Sorumluluk, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Görevleri” başlıklı 10’uncu maddesinde yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri esas alınarak zabıtanın görevleri sıralanmış, anılan maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (7) numaralı alt bendinde ise Belediye cezaları ile ilgili olarak kanunlar uyarınca belediye meclisinin koymuş olduğu yasaklara aykırı hareket edenler hakkında gerekli işlemleri yapmak görevi ayrıca vurgulanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, 02.02.2024 tarih ve 2024-67 sayılı Belediye Meclis Kararı ile ilçe sınırları içerisinde faaliyet gösteren emlak satış ofislerinin denetlenmesine; 05.03.2024 tarih ve 2024-114 sayılı Belediye Meclis Kararı ile ilçe sınırları içerisinde faaliyet gösteren konfeksiyon imalatı ve terzi gibi iş yerlerinde fahiş fiyat artışlarının önlenmesi amacıyla fiyat listelerinin ilgili esnaf odalarınca belirlenen tarifelere uygun olup olmadığının incelenmesine karar verilmiş, 2024-67 sayılı Belediye Meclis Kararı ile söz konusu denetimin ofislerin ruhsat ve vergi levhaları ile sınırlı yapılmasına ilişkin önerge reddedilmiş, Belediye Meclisince söz konusu inceleme ve denetim görevleri ise Zabıta Müdürlüğüne verilmiştir.

Ancak yapılan incelemelerde;

– Gerek 2024-67 gerekse 2024-114 sayılı Belediye Meclis Kararlarına aykırı olarak Zabıta Müdürlüğünce ofis ve işyerleri nezdinde sadece ruhsat denetimi gerçekleştirildiği,

– Tutanak yerine “İş Yeri Takip Formu” düzenlendiği, bir kısım formlarda denetimi gerçekleştiren denetim ekibinde yer alan zabıta memurlarının ad, soyad ve imza bilgilerinin bulunmadığı,

– Yapılan ruhsat denetimleri sonucunda ruhsatsız veya mevzuata aykırı ruhsatla çalışan ofis ve işyerlerine 15 günlük süre verildiği, İş Yeri Takip Formlarında söz konusu ofis ve işyerlerinin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğüne yönlendirildiğinin ifade edildiği ancak işyeri ve ofis sahiplerinin önemli bir kısmının verilen 15 günlük sürede Ruhsat ve Denetim Müdürlüğüne müracaat etmediği, Zabıta Müdürlüğünce ruhsata yönelik gerekli iş ve işlemlerin temini amacıyla bu işyeri ve ofislerin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğüne gerek şifahi gerekse yazılı bir şekilde bildirilmediği, söz konusu bildirimlerin yapılmamasına rağmen Zabıta Müdürlüğünce kontrol ve izleme denetimlerinin gerçekleştirilmediği,

tespit edilmiştir.

Kamu idaresi cevabında, her ne kadar Ruhsat ve Denetim Müdürlüğüne yönlendirme, süre verme ve takip formu düzenleme uygulamasının kaldırıldığı, herhangi bir kapsam sınırlamasına gidilmediği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işyerlerine durum tespit tutanağı düzenlenerek Belediye Encümenine sunulduğu, alınan kararlara göre gerekli idari işlemlerin yerine getirildiği ifade edilmişse de, söz konusu cevap yukarıda yer ayrıntılı olarak yer verilen tespitlerden görüleceği üzere bulgu konusunu karşılar nitelikte olmayıp, ayrıca hukuki dayanaktan da yoksundur.

Bu itibarla, Belediye Meclisi Kararlarına uygun bir şekilde denetim görevinin ifa edilmesi şeklindeki amir hüküm gereğince Zabıta Müdürlüğünce denetimlerde kapsam sınırlamasına gidilmemesi, denetim sonuçlarını gösteren formların/tutanakların eksiksiz olması ve sonuçların Belediyenin ilgili birimlerine bildirilmesi önem arz etmektedir.