|
ÖZET: İmar programlarının hazırlanmadığına dair 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin imar planlarına uygun bir program oluşturmadığını ortaya koymaktadır. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 10. maddesi gereğince, belediyelerin imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içinde beş yıllık imar programlarını hazırlamaları zorunludur. Bu programlar, kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanların bildirilmesi ve kamulaştırma süreçlerinin düzenlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Yapılan incelemeler, belediyenin imar planlarına uygun olarak gerekli kamulaştırmaları gerçekleştirmediğini ve bu durumun kamulaştırmasız el atmalara yol açtığını göstermektedir. İdarenin muhatap olduğu 400’den fazla kamulaştırmasız el atma davası bulunmaktadır ve bu durum, ek mali yükümlülüklerin doğmasına sebep olmaktadır. Önceki yıllarda da benzer bulgular tespit edilmiş olmasına rağmen, gerekli düzeltici adımlar atılmamıştır. Sonuç olarak, belediyelerin imar programlarını zamanında hazırlamaları ve ilgili kamu kurumlarına bildirimde bulunmaları, yasal bir zorunluluk olmakla birlikte, mevcut sorunların çözümü açısından da büyük önem taşımaktadır. İdarenin, yürürlükteki imar planlarının gerekliliklerini göz önünde bulundurarak sürekli güncellenen bir program oluşturması gerekmektedir. |
BULGU: İmar Programlarının Hazırlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin imar planına uygun olarak imar programının hazırlanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “İmar Programları, Kamulaştırma ve Kısıtlılık Hali” başlıklı 10’uncu maddesine istinaden belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlamalıdırlar. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilmelidir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerlerin bu program süresi içinde ilgili kamu kuruluşlarınca kamulaştırılması için gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulmalıdır.
İmar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içinde bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarının hazırlanması gerektiğinin Kanun ile kurala bağlandığı bu hükümlerle kanun koyucunun taşınmaz sahiplerinin haklarının sürüncemede bırakılan imar planlarıyla zarara uğramasının önüne geçmeyi ve özel mülk statüsünden çıkması planlanan ve bu niteliği itibarıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar için haksız mali yükümlülüklere engel olmayı amaçladığı, bu nedenle imar planına alınan yerler için, plan tarihinden itibaren en geç üç ay içinde imar programının hazırlanması gerektiğini öngördüğü anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Belediyenin şehrin değişik kısımları için hazırlanmış imar planları gereği kamulaştırmalara ait ödemelerin, imar ve fen uygulamalarından doğan kamulaştırmasız el atmaların ve bunlara ilişkin ödemelerin sürdüğü görülmüştür. Bu imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde planlara uygun olarak imar planlarını uygulamak üzere hazırlanması gereken 5 yıllık imar programlarının geçmişten bu yana hazırlanmadığı, bu sebeple imar planlarının uygulamasında kamulaştırmaların ve kamulaştırmasız el atmaların düzensiz bir şekilde yapılmasına ve çok sayıda kamulaştırmasız el atma uygulamasına sebep olunduğu görülmüştür. Halihazırda İdarenin muhatap olduğu 400’ü aşkın kamulaştırmasız el atma davası sözkonusudur ve bu programsız çalışmanın bir sonucu olarak, faiz, yargılama ve avukatlık giderleri gibi ek ödemelerde bulunulması gereği ortaya çıkmaktadır.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin kamu idaresi cevabında, 2023 ve 2024 yıllarında revizyon ya da ilave imar planı bulunmadığı ve bu minvalde 1/1000 ölçekli revizyon veya ilave uygulama imar planı hazırlandığında 5 yıllık İmar programının hazırlanacağı belirtilmiş ise de, İdarenin yürürlükteki imar planları çerçevesinde imar ve fen uygulamaları ile kamulaştırma ve kamuşlaştırmasız el atma uygulamalarının devam etmesi ve bunlara yönelik dava süreçleri, imar planlarının yıllık periyotlarla da olsa güncellenerek uygulanabileceği imar programları olması gerektiğinin göstergesidir. İdarenin yeni bir imar planı yapılmasını beklemeksizin yürürlükteki imar planlarının henüz tamamlanmamamış uygulama gerekliliklerini gösteren ve plan değişiklikleri gereğince sürekli güncellenen bir program ortaya koyması gerektiği düşünülmektedir.
Sonuç olarak, Kanun’un açık hükmü gereği belediyelerin imar programını yapıp yapmamak konusunda tercihinin bulunmadığı hususu göz önüne alınarak bu programların süresi içerisinde hazırlanması ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının sözkonusu imar planlarından doğan yükümlülüklerine ilişkin bildirimlerin zamanında yapılması, yukarıda belirtilen olumsuzlukların giderilmesi açısından önemlidir.