|
ÖZET: Duran varlıklar amortisman defterinin tutulmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İlgili mevzuat gereği, idarelerin bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayırması zorunludur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, bu durumu açıkça belirtirken, 491. madde ise amortisman defterinin nasıl tutulacağını detaylandırmaktadır. Ayrıca, 2015 yılında yürürlüğe giren Genel Tebliğ, amortisman sürelerinin ve oranlarının belirlenmesini düzenlemektedir.
Yapılan denetim sonucunda, Çankaya Belediyesi gibi duran varlık sayısı yüksek olan idarelerde, 2024 yılı hesap döneminde amortisman defterinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, amortisman miktarlarının takibinde zorluklara yol açmakta ve hesaplamalarda hatalara neden olabilmektedir. Önceki yıl yapılan denetimlerde de aynı bulguya rastlanmış, ancak idare tarafından herhangi bir düzeltici işlem gerçekleştirilmemiştir. Kamu İdaresi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na dayanarak amortisman defterinin tutulmasının zorunlu olmadığını belirtmiş, ancak bu durum mevzuatla çelişmektedir. Sonuç olarak, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ve ilgili duran varlık hesaplarının güvenilir bilgi sunabilmesi için, idarelerin duran varlıklar amortisman defterini tutması gerekmektedir. Bu uygulama, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Duran Varlıklar Amortisman Defterinin Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin ilgili mevzuat hükümlerince tutmakla yükümlü bulunduğu duran varlıklar amortisman defterini tutmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir. Yönetmelik’in 491’inci maddesinde ise; idarelerce tutulacak defterler arasında duran varlıklar amortisman defterinin olduğu ve bu deftere nasıl kayıt yapılacağı ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.
Bununla beraber 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarını düzenleyen Muhasebat Genel Müdürlüğünün 47 Sıra no.lu Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde; amortisman ve tükenme payı süresinin, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Tebliğ’in 9’uncu maddesinde; amortismana tabi her bir varlığın duran varlıklar amortisman defterine kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, İdarenin 2024 yılı hesap döneminde duran varlıklar amortisman defterinin bulunmadığı görülmüştür. Bu defterin bulunmaması, Çankaya Belediyesi gibi duran varlık sayısının fazla olduğu idarelerde, bu varlıklara ayrılacak amortisman miktarlarının takibinde güçlük yaşatacağı gibi hatalı hesaplanmasına da sebebiyet verebilmektedir.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre duran varlıklar amortisman defterinin tutulmasının zorunluğu olmadığı ifade edilmiş, aynı zamanda duran varlıklar amortisman defterine ilişkin yazılım çalışmalarına da devam edildiği belirtilmiştir. Anılan Yönetmelik uyarınca duran varlıklar amortisman defteri idarelerce tutulacak defterler arasında sayılmıştır.
Sonuç olarak, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın ve ilgili maddi duran varlık hesaplarının tam ve güvenilir bilgi vermesi açısından duran varlıklar amortisman defterinin tutulması gerekmektedir.