|
ÖZET: Kamu İdaresinin taşınmaz yönetimi, ilgili yönetmelik ve kanunlara uygun olarak yürütülmemekte, bu durum 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda da belirtilmiştir. Taşınmazların değer tespit çalışmaları tamamlanmamış olup, tapuda kayıtlı taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değeri ile kaydedilmesi gereken işlemler yerine getirilmemiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, taşınmazların kaydı ve kontrol işlemleri için belirlenen esaslara uyulmamaktadır.
Yapılan denetimlerde, Kamu İdaresi mülkiyetindeki 2818 taşınmaza ilişkin değer tespit işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir. 2021, 2022 ve 2023 yıllarındaki Sayıştay Denetim Raporları da bu durumu vurgulamakta, ancak İdare tarafından gerekli düzeltici adımlar atılmamıştır. Yönetmelik hükümlerine uygun değerleme yapılmaması, 2024 yılı bilançosunda taşınmazların maliyet bedeli ile kayıtlı değeri arasında hatalara yol açmıştır. Sonuç olarak, taşınmazların doğru bir şekilde kaydedilmesi ve yönetilmesi için envanterin güncellenmesi ve ilgili mevzuata uygun işlemlerin gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu durum, mali tabloların güvenilirliğini artıracak ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlayacaktır. |
BULGU: Taşınmazlara İlişkin Envanter ve Değer Tespit Çalışmalarının Tamamlanmamış Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin taşınmaz yönetiminin; Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yürütülmediği, İdare adına tapuda kayıtlı olan taşınmazların değer tespitlerinin tamamlanmadığı, ilgili Yönetmelik’in taşınmazların kayıt esas ve usullerini düzenleyen hükümlerinin gereklerinin yapılmadığı, ilgili muhasebe hesaplarına maliyet bedeli ya da rayiç değeri ile kaydedilmediği görülmüştür.
Taşınmazların yönetimi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44, 45, 47 ve 60’ıncı maddeleri ile düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmallerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere bu Kanun’un 44, 45 ve 60’ıncı maddeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 101’inci maddesine dayanılarak hazırlanan “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” 13.09.2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulmuştur.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre kamu idareleri, mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacaklardır. Taşınmazların hangi değerler üzerinden kayıt altına alınacağı ise yine 5’inci maddede açıklanmış olup buna göre tapuda kayıtlı olan taşınmazlar maliyet bedeli, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenler ise rayiç değeri üzerinden kayıtlara alınacaktır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinde; ilgili Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde de, taşınmazlar hakkında Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, bu maddede belirtilen esaslara göre işlem yapılacağı belirtildikten sonra, Yönetmelik’in 188 ile 193’üncü maddeleri arasında taşınmaz varlıklara ilişkin işlemler muhasebe ilkeleri doğrultusunda açıklanmıştır.
Buna göre, taşınmazın elde edildiği maliyet bedeli üzerinden ilgili duran varlık hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; 31.12.2017 tarihine kadar tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden veya bu bedel belirlenemiyorsa rayiç değer üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Kamu İdaresi mülkiyetinde bulunan 2818 adet taşınmaza ilişkin değer tespit işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
Söz konusu tespite 2021, 2022 ve 2023 yılları Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verilmesine rağmen İdare tarafından düzeltici işlem tesis edilmediği görülmüştür.
Kamu İdaresince, bulguda belirtilen tespitlere yönelik çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.
Yönetmelik’e uygun olarak değerleme çalışmalarının yapılmaması sonucunda; 2024 yılı bilançosunda tapuda kayıtlı olan taşınmazların maliyet bedeli/rayiç değeri ile kayıtlı değeri arasındaki fark kadar 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabında hataya neden olunmuştur.
Sonuç olarak yukarıdaki mevzuat hükümlerine uygun olarak taşınmaz kayıt ve yönetiminin gerçekleştirilmesi için taşınmaz envanterinin mali tablolarda doğru olarak gösterilmesi gerekmektedir.