|
ÖZET: Belediye şirketlerinde istihdam edilen personelin hakedişlerinin eksik ödenmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. 696 sayılı KHK çerçevesinde, belediyeler tarafından istihdam edilen işçilere yönelik hakedişlerin, SGK primi ve vergi tutarları dikkate alınmadan eksik ödendiği tespit edilmiştir. Bu durum, belediye şirketinin ilgili kurumlara zamanında ödeme yapamaması ve biriken borçların gecikme zammı ve faiz yüküyle birlikte artmasına yol açmaktadır.
Belediyeler, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun belirlediği şartlar dışında, kendi şirketlerinden personel alımı gerçekleştirmektedir. Ancak yapılan ödemeler yalnızca net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi üzerinden hesaplanmakta, SGK primleri ve vergi tutarları zamanında ödenmemektedir. Bu ödeme yöntemi, belediye bütçesine ek yük getirmekte ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini zorlaştırmaktadır. Kamu İdaresi, 2024 yılında hakediş tutarlarının ödenmesi gerektiğini belirtmiş olsa da, bu durumu kanıtlayacak belgeler sunmamıştır. Yapılan denetimlerde, belediye şirketlerine ödenmesi gereken hakedişlerin eksik olduğu ve birikmiş SGK ve vergi borçlarının bulunduğu görülmüştür. Bu nedenle, hakedişlerin hesaplanmasında SGK primleri ve vergi tutarlarının da dâhil edilmesi, bütçenin daha etkin yönetilmesine ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasına katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele İlişkin Olarak Belediye Şirketine Hakedişlerin Eksik Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
696 sayılı KHK kapsamında Belediye Şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere yönelik olarak Şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin, SGK primi ve vergi tutarı kadar eksik ödendiği, eksik ödemeden kaynaklı olarak Şirket tarafından SGK primi ve vergi tutarı ilgili kurumlara zamanında ödenemeyerek biriktiği ayrıca biriken bu borçların gecikme zammı ve faiz yüküne katlanıldığı görülmüştür.
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemelerde; belediyenin kendi şirketlerinden temin ettikleri personele yönelik olarak yaptığı ödemeler net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi toplamından oluşmakta, hakedişin gider kalemlerinden olan SGK primleri ve vergi tutarları ise zamanında ödenmemektedir. Söz konusu ödeme usulü nedeniyle Şirket bu personelin SGK primleri ile ücretlerinden kesilen gelir ve damga vergisini alacaklı kurumlara zamanında ödeyememekte, bu nedenle söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir. Bu borçlar ve gecikme cezaları nihayetinde İdare tarafından ödenmekte ve bu nedenle İdare bütçesine fazladan külfet getirmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, personel temin edilen iki belediye şirketine 2024 yılında toplam hakediş tutarı kadar ödeme ve mahsup yapıldığı ifade edilmiş ancak bu duruma ilişkin kanıtlayıcı bir evrak sunulmamıştır. Yıl içerisinde yapılan kontrollerde şirketlere ödenmesi gereken hakedişlerin, SGK primi ve vergi tutarı kadar eksik ödendiği ve bu şirketlerin birikmiş SGK ve vergi borçlarının olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak, bütçelerin stratejik plan ve performans programına dayanılarak hazırlanması, planlamanın daha etkin bir şekilde gerçekleştirilmesine olanak sağlayacak ve kaynakların daha etkin yönetilmesine yardımcı olacaktır. 5018 sayılı Kanun ile kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılması amaçlanmaktadır. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğine İdare tarafından Şirkete ödenmesi gereken personel hizmeti bedellerinin sadece net ücret, bireysel emeklilik tutarı ve icra kesintisi toplamı üzerinden yapılan hesaplama sonucu bulunan tutar üzerinden değil, ilgili kamu idarelerine ödenmesi gereken ve hakedişin gider kalemlerinden SGK primi ve çeşitli vergi tutarlarının dâhil edilerek ödenmesi gerekmektedir. Böylece alacaklı kamu idarelerine ödenmesi gereken söz konusu kalemler zamanında ödenerek İdare bütçesine gecikme zammı/faizi gibi ek yük binmeyecek, İdare varlıklarını daha etkin yönetebilecek ve kamu kaynaklarının daha ekonomik ve verimli bir şekilde kullanımı sağlanabilecektir.