|
ÖZET: Taşınır niteliğindeki malzemelerin, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na kaydedilmeden doğrudan gider olarak gösterilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Kamu idarelerinin, taşınırların kaydını tutma yükümlülüğü bulunmaktadır. Taşınır Mal Yönetmeliği’nde, malzemelerin ediniminde ve kullanımında kayıt işlemlerinin nasıl yapılacağına dair hükümler yer almaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, yaklaşık 470.000 TL değerindeki çeşitli malzeme alımlarının doğrudan 630 Giderler Hesabı’na kaydedildiği belirlenmiştir.
Bu durum, malzemelerin hangi aşamada kullanıma verildiği veya depoda ne kadar kaldığı gibi bilgilerin eksik kalmasına yol açmakta ve sağlıklı bir stok kontrolü yapılmasını engellemektedir. Kamu İdaresi, bu tespitlere ilişkin gerekli düzeltici işlemleri yapacağını bildirmiştir; ancak daha önceki denetim raporlarında da benzer bulgulara rastlanmış olmasına rağmen herhangi bir düzeltme gerçekleştirilmemiştir. Sonuç olarak, taşınır malzemelerin doğru bir şekilde 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’na kaydedilmesi, mali tabloların güvenilirliğini artıracak ve ilgili hesapların doğru bir şekilde yansıtılmasını sağlayacaktır. Bu bağlamda, mevcut hataların düzeltilmesi ve gerekli kayıtların yapılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taşınır Niteliğinde Olan Malzemelerin İlk Madde ve Malzemeler Hesabına Kaydedilmeden Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Taşınır niteliğinde olan çeşitli mal ve malzeme alımlarının 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında yer alması gerekirken doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu belirtilmiş, “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında ise; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında girişinin yapılacağı; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkışının kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ile ilgili “Hesabın niteliği” başlıklı 115’inci maddesinde söz konusu hesabın; kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 116’ncı maddesinde ise, satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemelerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına borç kaydedileceği; tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemelerin ise 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına alacak ve 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabının ilgili alt kodlarına kaydedilmesi gereken kırtasiye, temizlik, müzik aletleri, muhtelif mobilya malzemeleri alımları gibi yaklaşık toplam 470.000,00 TL’lik çeşitli mal ve malzeme alımlarının doğrudan 630 Giderler Hesabına borç kaydı yapılarak giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Söz konusu durum, satın alınan ilk madde ve malzemelerin hangilerinin kullanıma verildiği, hangilerinin ambarda bulunduğu yönünde yeterli bilgiye ulaşılmasına ve sağlıklı bir stok kontrolünün yapılmasına engel teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi tespitimize iştirak etmiş olup, gerekli işlemlerin tesis edileceğini bildirmiştir. Ancak, 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer alan mezkûr bulgu konusuna ilişkin bugüne kadar İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda; kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıklar öncelikle ilgili stok hesaplarına alınmalı, söz konusu varlıklar kullanıma verildikçe Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda gider işlemleri gerçekleştirilmelidir.
Sonuç itibarıyla, Taşınır niteliğinde olan çeşitli mal ve malzeme alımlarının 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında yer alması gerekirken doğrudan giderleştirilmesi nedeniyle mali tablolarda ilgili tutar kadar 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı eksik, 630 Giderler hesabı fazla görünmektedir. Mali tablolarının doğru ve güvenilir bilgi sunması amacıyla mevcut hatanın giderilmesine yönelik gerekli kayıtların yapılması gerekmektedir.