|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik katkı paylarının ilgili idareye zamanında aktarılmadığı tespit edilmiştir. Emlak vergisi mükelleflerinden tahsil edilen emlak vergisinin %10’u oranında belirlenen bu katkı payı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 12. maddesi çerçevesinde, ilgili belediyeler tarafından tahsil edilmekte ve belirli süreler içinde il özel idarelerine ödenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, katkı paylarının tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar ilgili idareye bildirilmesi ve ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, belirtilen süre içinde bu ödemelerin yapılmadığı ve bu nedenle 9.164.735,05 TL tutarında bir borcun oluştuğu ortaya çıkmıştır. Belediye başkanları, bu katkı paylarının zamanında ödenmesinden sorumlu olup, ödenmemesi durumunda gecikme zammı uygulanarak tahsilat yapılabilmektedir. Sonuç olarak, kültürel mirasın korunması için tahsil edilen katkı paylarının, yasal süreler içinde ilgili idareye aktarılması büyük önem taşımaktadır. Bu durum, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kültürel varlıkların korunması açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payının İlgili İdareye Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından emlak vergisi mükelleflerinden emlak vergisinin %10’u nispetinde ek tahakkuk yapılarak tahsil edilen taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ilişkin katkı payının, mevzuatında hüküm altına alınan sürelerde ilgili idareye ödenmediği tespit edilmiştir.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı” başlıklı 12’nci maddesinin altıncı fıkrasında;
“Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10’u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir.” hükmü yer almaktadır.
Aynı maddenin dokuzuncu ve onuncu fıkralarında ise; “Yukarıdaki hükümlere göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı payını yukarıda belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir.
Belediye başkanları, belediyelerin tahsil ettikleri paylardan il özel idarelerine ödemeleri gereken taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarının, zamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdür. Ödenmeyen paylar, ilgili il özel idaresinin talebi üzerine ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek talep eden özel idareye gönderilir.” hükümleri yer almaktadır.
6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “Çeşitli hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinde; 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12’inci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevlerin, il özel idaresi bulunmayan illerde Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığınca yürütüleceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde belediye tarafından 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca mükellefler hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin %10’u nispetinde tahakkuk ettirilen katkı payının, tahsil edildiği an 362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat Hesabına kaydedilerek takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar ilgili idareye beyan edilmesi ve aynı süre içinde ödenmesi gerekmektedir. Zamanında ve tam olarak ilgili idareye ödenmesinden belediye başkanının sorumlu olduğu katkı payı, 2863 sayılı Kanun’da hükmedilen sürelerde ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilebilmektedir.
İdarenin yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uymaması nedeniyle kültür varlıkları katkı payı olarak ilgili kuruma 9.164.735,05 TL tutarında borcunun oluştuğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tespitimize iştirak etmiş olup, gerekli işlemlerin tesis edileceğini bildirmiştir.
Sonuç olarak, gecikme zammına maruz kalınmaması adına taşınmaz kültür varlıkları katkı payının yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda ilgili kuruma yasal sürelerde gönderilmesi gerekmektedir.