|
ÖZET: Bağlı ortaklıkların esas sözleşmelerinde yönetim kurulu üye sayısının belirlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İdarenin hakim hissedarı olduğu iki bağlı ortaklığın esas sözleşmelerinde, yönetim kurulu üye sayısının net bir şekilde tanımlanmadığı ve uygulamada yeterli sayıda üye atanmadığı tespit edilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, yönetim kurulunun en az bir üyeden oluşmasını zorunlu kılmakta ve bu durumun esas sözleşmede yer almasını talep etmektedir. Kamu kaynağı ile kurulmuş olan bu şirketlerin, etkin ve verimli bir mali yönetim sergilemesi beklenmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu kaynaklarının etkili kullanımını amaçlamakta ve bu bağlamda belediye şirketlerinin mali politikalarının da bu ilkelere uygun olması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, 6102 sayılı Kanun’un 18. maddesi gereği, şirket yöneticilerinin işlerini basiretli bir şekilde yürütmesi zorunludur. Esas sözleşmelerin, kanun hükümlerine aykırı olmaması ve yönetim kurulu üye sayısının belirlenmesi, bu bağlamda büyük önem taşımaktadır. Sonuç olarak, bağlı ortaklıkların esas sözleşmelerinin, yönetim kurulu üye sayısını şirketin özelliklerine uygun bir şekilde belirlemesi gerekmektedir. Bu durum, kamu idaresinin etkinliğini artıracak ve mali şeffaflığı sağlayacaktır. Kamu idaresi, tespit edilen eksiklikler doğrultusunda gerekli adımları atacağını belirtmiştir. |
BULGU: Bağlı Ortaklık Esas Sözleşmelerinde Yönetim Kurulu Üye Sayısının Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin hâkim hissedarı olduğu iki bağlı ortaklığına ilişkin şirket esas sözleşmelerinde yönetim kurulu üye sayısının belirlenmediği ve uygulamada makul sayıda yönetim kurulu üyesi görevlendirilmediği görülmüştür.
6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu (TTK) ile yönetim kurulunun tek üyeden oluşmasına imkân tanımak yanında ana sözleşme içeriğinin düzenlendiği hükümde de değişikliğe gitmiş ve yönetim kurulu üyelerinin sayılarının da artık ana sözleşmede yer almasını zorunlu kılmıştır.
İdarenin hissedarı olduğu şirketler kamu kaynağı ile kurulmuş özel hukuk tüzel kişileridir. Bu meyanda 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde Kanun’un amacının; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılması, hesap verebilirliğin ve malî saydamlığın sağlanarak kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini düzenlemek olduğu ifade edilmiştir.
Dolayısıyla doğrudan 5018 sayılı Kanun kapsamına girmese bile sermayesinde kamu payı olan belediye şirketlerinde etkin ve verimli bir mali politika izlenmesi beklenmektedir. Söz konusu şirketlerin kamu kaynağıyla kurulduğu, amaçları arasında kamu kaynağıyla görülecek hizmetlerde etkinlik ve verimliliğin arttırılmasının da yer aldığı, sermaye yapısındaki azalmaların kamu kaynağında azalma manasına geldiği hususları göz ardı edilmemelidir.
Ayrıca 6102 sayılı Kanun’un 18’inci maddesine göre her tacir, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. Buna göre şirket yönetiminde yer alanların, tabi oldukları mevzuat çerçevesinde basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünü her işlemde uygulamaları zaruridir.
YTTK’nın “Esas sözleşme” başlıklı 339’ncu maddesinde; şirket yönetim kurulu üye sayısının belirlenmesi gerektiği, “Emredici Hükümler” başlıklı 340’ıncı maddesinde ise; “Esas sözleşme, bu Kanunun anonim şirketlere ilişkin hükümlerinden ancak Kanunda buna açıkça izin verilmişse sapabilir” ifadesiyle esas sözleşmelerle Kanun’dan ayrık hükümler getirilemeyeceği açıklanmaktadır. Dolayısıyla şirket yönetim kurulu üye sayısına esas sözleşmeyle bir üst sınır getirilmesi zorunlu olup, aksi halde emredici hükme aykırı esas sözleşme tanzimi ortaya çıkmaktadır.
Uygulamada ise iki adet bağlı ortaklığının “Yönetim Kurulu ve Süresi” başlıklı esas sözlemesinin 7’nci maddelerinde; “Şirketin işleri ve idaresi Genel Kurul tarafından Türk Ticaret Kanunu Hükümleri çerçevesinde seçilecek en az 1 üyeden oluşan bir yönetim kurulu tarafından yürütülür.” denilmekte ve “ilk yönetim kurulu üyesi olarak 3 yıllığına aşağıdakiler seçilmiştir” ifadesi akabinde her bir şirket için 27 kişinin kimlik bilgileri sıralanmaktadır.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Netice itibarıyla, şirket yönetim kurullarında İdareyi temsil edecek yönetim kurulu üye sayısının kaç kişi olacağının esas sözleşme ile belirlenmesi, üye sayısının şirketin faaliyet alanı, cirosu, teşkilat büyüklüğü gibi özelliklerine göre makul bir düzeyde tutulması gerektiği değerlendirilmektedir.