|
ÖZET: Duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların, ilgili varlık hesaplarında kaydedilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, büyükşehir bağlı idaresinin atık su tesisleri ve su kuyuları için yaptığı verimlilik artırıcı harcamalar, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde uygun bir şekilde izlenmemiştir. Bu yönetmeliklerde, maddi duran varlıkların değerini artıran harcamaların, varlıkların kayıtlı değerine eklenmesi gerektiği ve amortisman hesaplamalarında dikkate alınacağı belirtilmektedir.
İdarenin yaptığı incelemelerde, atık su tesisleri ve su kuyuları için toplam 54.535.938,52 TL tutarındaki harcamanın, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabı yerine 630 Giderler hesabına kaydedildiği görülmüştür. Bu durum, idarenin 2024 yılı bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda hatalara yol açmıştır. Kamu idaresi, 2025 yılında bu bulgular doğrultusunda gerekli işlemlere başlanacağını ve süreç içerisinde daha dikkatli olunacağını belirtmiştir. Mali tabloların doğruluğu açısından, maddi duran varlıklarla ilgili yapılan değer artırıcı harcamaların, ilgili varlıkların maliyetine eklenmesi önem arz etmektedir. Bu sayede, varlıkların gerçek değerleri ve amortisman hesaplamaları daha sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilecektir. |
BULGU: Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Varlık Hesaplarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare bünyesindeki atık su tesisleri ve su kuyuları için yapılan verimlilik artırıcı niteliğe sahip harcamaların ilgili varlık hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalar” başlıklı 27’nci maddesinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının işleyişinin açıklandığı 191’inci maddesinde ise yeraltı ve yerüstü düzenlerinin iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılmasına dair olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarlarının yine bu hesaba borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan, Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde; duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup bu Tebliğ’in 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı; maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin yekûnu olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir. Mezkûr Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise gayrimenkul hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan, 114.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
İdarenin duran varlıklarına yaptığıişlemler incelendiğinde, atık su tesisleri ve su kuyuları için gerçekleştirilen ve her biri anılan Tebliğ’de belirtilen limiti aşan toplam 54.535.938,52 TL tutarındaki harcamanın 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabı yerine 630 Giderler hesabına kaydedildiği görülmüştür. Söz konusu tutar idarenin 2024 yılı bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda meydana gelen hataya tekabül etmektedir.
Kamu idaresi, 2025 yılında bulgu doğrultusunda işlem yapılmaya başlandığını ve izleyen süreçte daha dikkatli olunacağını ifade etmiştir.
Maddi duran varlıkların mali tablolarda eksiksiz bir şekilde izlenebilmesi için varlıklara ilişkin yukarıda belirtilen nitelikteki harcamaların ilgili varlıkların maliyetine eklenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.