Zamanında Ödenmeyen Vergi ve Sosyal Güvenlik Primleri için Şirketin Faiz ve Mali Külfete Katlanması (Sayıştay)

BULGU: Zamanında Ödenmeyen Vergi ve Sosyal Güvenlik Primleri için Şirketin Faiz ve Mali Külfete Katlanması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirketin doğrudan hizmet alımı kapsamında Erzurum Büyükşehir Belediyesinde ve Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi (ESKİ) bünyesinde çalıştırılan personel hakedişlerinin zamanında tam olarak ödenmemesi sonucu vergi dairesine ve sosyal güvenlik kurumuna borcu olduğu tespit edilmiştir.

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek Madde 20’nci maddede; “İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir.

Bu madde kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.” hükümleri yer almaktadır.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesine istinaden 09.04.2018 tarih ve 11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla kabul edilen İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar, 28.04.2018 tarih ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Usul ve Esasların “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “(4) İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alımı sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;

Asgari İşçilik maliyeti,

Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,

İşçilikle bağlantılı ayni giderler,

ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kâr,

dâhil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde asgari ücrette meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir. ” hükümleri yer almaktadır.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.

Belediyelerin kendi şirketleriyle imzaladıkları personel çalışmasına dayalı hizmet alımı sözleşmelerinin bir bütün olduğu görülmekte olup, sözleşmede belirtilen hakediş tutarlarının bir kısmının ödenebileceğine ilişkin seçimlik hakları bulunmamaktadır.

Yapılan incelemede Şirketin (Kariyer A.Ş.) Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Erzurum Su ve Kanalizasyon idaresinde çalışan personelin hakediş ödemelerinde vergi ve sosyal güvenlik primleri ile %4 genel gider ve %7 oranında kar payının zamanında ödenmediği, haliyle şirketinde ilgili kurumlara borcunu ödeyemediği, faiz ve gecikme cezasına maruz kaldığı görülmüştür.

Şirket 31.12.2024 tarihi itibari ile Büyükşehir Belediyesinin ödemediği sosyal güvenlik primi ve vergi borcu için (Vergi borcu 15.851.214,74TL, SGK prim borcu: 191.428.510,45TL) 207.279.725,19 TL, Erzurum Su ve Kanalizasyon idaresinin (ESKİ) ödemediği sosyal güvenlik primi ve vergi borcu için (6.793.377,75+82.409.803,06) 89.203.180,81 TL kadar Sosyal Güvenlik Kurumuna ve Gelir İdaresi Başkanlığına borcu olduğu tespit edilmiştir.

Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle; bulguda belirtilen hususların sağlanması adına Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi ile gerekli görüşmeler yapılarak 2025 yılı itibariyle ödemelerin zamanında ve eksiksiz ödenmesi gerekliliği bildirilmiştir. Halihazırda Erzurum Büyükşehir Belediyesi’nin Sosyal Güvenlik Kurumu ve Gelir İdaresi Başkanlığı ile şirketimizin borçları ile alakalı mahsuplaşma işlemleri yapıldığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak Şirketin daha fazla borç yükü altına girmemesi için alacakların ilgili kurumlardan tahsil edilerek, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Gelir İdaresi Başkanlığına zamanın da ödenmesi gerekmektedir.