|
ÖZET: Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, içme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde yüksek su kayıp ve kaçak oranlarıyla karşı karşıya kalmıştır. Sayıştay denetim raporlarına göre, bu oran son dört yılda %51 seviyelerinde sabit kalmıştır. 6360 Sayılı Kanun çerçevesinde, Büyükşehir Belediyesi su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmekle yükümlüdür. Ayrıca, 2014 yılında yürürlüğe giren “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” ile su kayıplarının azaltılmasına yönelik hedefler belirlenmiştir.
Yönetmelik gereğince, büyükşehir ve il belediyeleri için su kayıp oranlarının 2023 yılı itibarıyla %30, 2028 yılına kadar ise %25 seviyesine indirilmesi beklenmektedir. Ancak, Erzurum’daki idare bu hedefe ulaşamamıştır. Kamu idaresi, kayıp-kaçak oranlarının düşürülmesi için gerekli çalışmaların yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, su kaynaklarının etkin kullanımı ve israfın önlenmesi amacıyla, kayıp-kaçak oranlarının belirlenen seviyelere çekilmesi için çalışmaların hızlandırılması, bütçe artırımı ve dış kaynak araştırmaları önem arz etmektedir. |
BULGU: İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıp-Kaçak Oranının Yüksek Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin içme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıp ve kaçak oranının yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Büyükşehir Belediyesi’nin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere kurulmuştur. 30.03.2014 tarihinde yürürlüğü giren 6360 Sayılı Kanun’la birlikte Büyükşehir Belediyesi mücavir alanı il sınırları olarak belirlenmiştir
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 5’inci maddesinde bu Kanun’un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’a göre su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek amacıyla faaliyette bulunan kurumda; içme suyu borularında ve bağlantı parçalarında meydana gelen kırık ve çatlaklardan, boru başı ve abone bağlantı hatalarından ve servis depolarından meydana gelen veya diğer sebeplerle oluşan su kayıpları son dört yıl itibarıyla aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Diğer taraftan, su kaynaklarının korunması ve verimliliğin arttırılması, içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve su kayıplarının kontrolüne ilişkin usul ve esasları düzenleyen “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” 8 Mayıs 2014 tarih ve 28994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, 31.08.2019 tarihli yönetmelik ile de bazı maddelerinde değişiklik yapılmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in “Su kayıplarının azaltılması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; İdareler su kayıp oranlarını, büyükşehir ve il belediyesinde 2023 yılına kadar en fazla %30, 2028 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine; diğer belediyeler su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %35, 2028 yılına kadar en fazla %30, 2033 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlüdür.
İdarenin kayıp-kaçakla mücadeleye dair iş ve işlemleri; “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” ve “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği” hükümleri uyarınca yürütülmekle birlikte, bu alanda nispi bir iyileşme olmasına rağmen, 2023 yılı için belirlenen %30 oranına bile ulaşamamıştır. Konuya ilişkin detaylı bilgiye aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 8: Yıllar İtibarıyla Su Kayıp Oranları
| 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | |
| Üretilen Su Miktarı (m3/yıl) (A) | 58.216.000 | 57.048.602 | 56.043.621 | 58.000.000 |
| Tahak. Ettirilen Su Miktarı (m3/yıl) (B) | 30.211.140 | 28.464.554 | 29.124.450 | 29.634.285 |
| Kayıp Oranı % (B/A) x100 | 51% | 49% | 51% | 51% |
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle; bulgu konusu hususun yerine getirilmesi adına gerekli çalışmaların yapılacağı ve kayıp kaçak ile mücadele edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, gerek içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve su israfının önlenmesi gerek “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” doğrultusunda kayıp-kaçak oranının belirlenen seviyelerine düşürülmesi amacıyla çalışmalara hız verilmesi, kayıp kaçakla mücadeleye dair bütçe miktarının artırılması ve dış kaynak imkânlarının araştırılması gerekmektedir.