|
ÖZET: Belediye şirketinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3-g maddesi kapsamındaki alımlarını ihalesiz gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Bu kanunun 2’nci maddesi, belediyeler ve bağlı kuruluşların mal ve hizmet alımlarının ihale usulüne tabi olduğunu belirtmektedir. Ancak, 3’üncü maddenin (g) bendinde, belirli şartlar altında, belediye şirketlerinin belirli tutar altındaki alımları ihalesiz yapabileceği ifade edilmektedir. 2024 yılı için bu üst limit 95.508.971,00 TL olarak belirlenmiştir.
Denetim sırasında, şirketin iş elbisesi alımında, doğrudan mal ve hizmet üretimine yönelik ihtiyaçlar dışında bazı tedariklerin ihalesiz gerçekleştirildiği gözlemlenmiştir. Kamu İhale Kurulu’nun 04.06.2012 tarihli kararına göre, yalnızca inşaat, tamir ve tadilat işleri için gerekli iş kıyafetleri bu istisna kapsamında değerlendirilebilirken, diğer ürünlerin ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir. Yapılan alımların toplam bedeli 8.848.780 TL olarak belirlenmiş olup, yalnızca belirli iş elbiseleri istisna kapsamına girmektedir. Kamu idaresi, denetim bulgusunu kabul etmiş ve gelecekteki alımlarda istisna hükümlerine uygun hareket edileceğini belirtmiştir. Bu bağlamda, belediye şirketinin açık ihale usulü ile gerçekleştirmesi gereken alımları, Kamu İhale Kanunu’na uygun şekilde yürütmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Kamu İhale Kanunu’nun 3-g İstisnası Kapsamında Olmayan Alım İçin Açık İhale Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin açık ihale usulü ile gerçekleştirmesi gereken alımlarını 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesi kapsamında ihalesiz olarak yaptığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; belediyeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, birlikler ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (g) bendinde ise belediye şirketlerinin, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli iki trilyon üç yüz milyar Türk Lirasını aşmayan mal veya hizmet alımlarının ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanuna tâbi olmadığı ifade edilmiş olup, 24.02.2024 tarih 32439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/1 No’lu Kamu İhale Genel Tebliğinin “Güncellenen Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinde söz konusu üst limit 2024 yılı için 95.508.971,00 TL olarak belirlenmiştir.
Mezkûr Kanun’un “İstisnalara ilişkin esas ve usuller” başlıklı geçici 4’üncü maddesinde ise 3’üncü maddenin (g) bendi ile getirilen istisnanın kapsamının ilgili kuruluşların talebi üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre Belediyenin sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin 95.508.971,00 TL altındaki mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun’la getirilen hükümlere tabi olunmadan alınabilmesi, bu alımların doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapılmasının yanında kapsamının Kamu İhale Kurulunca önceden belirlenmiş olması şartları ile mümkün olabilecektir.
Yapılan incelemede, Şirket tarafından gerçekleştirilen iş elbisesi alım işinde doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini amacına yönelik olmayan ve Kamu İhale Kurulu tarafından istisna kapsamına alınmayan bazı tedariklerin 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendinde yer alan istisna hükümleri çerçevesinde yapıldığı görülmüştür.
İlgili alıma dayanak gösterilen Kamu İhale Kurulu’nun 04.06.2012 tarihli istisna kararı incelendiğinde; inşaat, tamir ve tadilat işleri kapsamında gerçekleştirilecek her nevi işçi kıyafeti alımlarının 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendinde yer alan istisna hükümleri kapsamında yapılabilmesi mümkün iken, KAYMEK AŞ personelinin geneline yönelik her nevi iş elbisesi alımının istisna kapsamında gerçekleştirildiği görülmüştür. Bu kapsamda personele iş elbisesi mahiyetinde önlük, takım elbise, terlik, hemşire takım, gassal elbisesi, güvenlik görevlisi kıyafeti, kurumsal giyim kartı vb. olmak üzere 51 kalem farklı ürün satın alınmıştır.
İş elbisesi alım işi bedelinin yapılan iş artışları hariç olmak üzere 8.848.780 TL (KDV Hariç) olduğu, bu kapsamda alınan ürünlerden yalnızca inşaat, tamir ve tadilat işleri kapsamına giren iş elbiselerinin 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendinde yer alan istisna kapsamında değerlendirilebileceği anlaşılmış olup, alınan diğer tüm ürünlerin ise Kamu İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak açık ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında bulguya katıldığını belirtmiş olup, bundan sonraki dönemde yapılacak olan alımlarda istisna hükümlerine uygun olarak sürecin yürütüleceği ifade edilmiştir.
Şirket tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirmesi gereken alımların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesi kapsamında ihalesiz olarak yapılmaması gerekmektedir.