|
ÖZET: Yıl sonunda vadesinde tahsil edilmeyen alacaklar için faiz tahakkuk ettirilmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde değerlendirildi. Yapılan incelemelerde, “120 Alıcılar” hesabında yer alan ve süresi içinde tahsil edilemeyen alacaklar için gecikme faizi uygulanmadığı, yalnızca ana alacakların kayıtlarda tutulduğu tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince, taraflar sözleşmelerinde gecikme faizi oranını belirlemedikleri takdirde, 3095 sayılı Kanun uyarınca yasal faiz oranı üzerinden temerrüt faizi ödemekle yükümlüdürler.
Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın belirlediği faiz oranları dikkate alınarak, gecikme faizlerinin hesaplanması ve muhasebe sistemine kaydedilmesi gerekmektedir. 1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne göre, temerrüt faizi gelirleri “649 Faaliyetlerle İlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar” hesabında yer almalı, karşılık olarak da “120 Alıcılar” hesabı borçlandırılmalıdır. Şirket, bu bulgular doğrultusunda 2025 yılında vadesinde tahsil edilmeyen alacaklar için yıl sonunda faiz tahakkuk ettireceğini belirtmiştir. Gecikme faizi tutarlarının, asıl alacak gibi muhasebe kayıtlarına alınması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Vadesinde Tahsil Edilmeyen Alacaklar İçin Yıl Sonunda Faiz Tahakkuk Ettirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin mali tablolarının incelenmesi neticesinde, “120 Alıcılar” hesabında kayıtlı bulunan alacaklardan tahsilatı süresi içinde yapılamayanlara gecikme faizi tahakkuk ettirilmediği, sadece asıl alacağın kayıtlarda bulunduğu tespit edilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Ticari İşlerde Faiz” başlıklı 8’inci maddesi uyarınca ticari işlerde sözleşmenin tarafları, gecikme faizi alınmasını ve uygulanacak faiz oranını sözleşmede serbestçe belirleyebilirler. Taraflar, sözleşmede temerrüt faizi oranını belirlememişlerse, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 2’nci maddesinin ilk fıkrasına göre; temerrüde düşen borçlu, geçmiş günler için 1’inci maddede belirlenen kanuni faiz orana göre temerrüt faizi ödemeye mecburdur. Bununla birlikte, 3095 sayılı Kanun, bazı şartlarda daha yüksek orandan temerrüt faizi talep edilebilmesine imkân tanımaktadır. Mezkûr Kanun’un 2’nci maddesine göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı, 1’inci maddeyle belirlenen orandan fazla ise bu oran üzerinden gecikme faizin hesaplanması gerekmektedir.
Hesaplanan gecikme faiz tutarlarının tahakkuk ettirilerek muhasebe sistemine kaydedilmesi gerekmektedir. 26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 1 Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı (c) bendinde, işletmelerin faaliyet alanı kapsamındaki işlerden kaynaklanan temerrüt faizi gelirlerinin “649 Faaliyetlerle İlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar” hesabında kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Karşılık hesap olarak da, asıl alacağın takip edildiği “120 Alıcılar” hesabının borçlandırılması gerekmektedir.
Şirket cevabında, bulgu doğrultusunda 2025 yılında vadesinde tahsil edilmeyen alacaklar için yıl sonunda faiz tahakkuk ettirileceği belirtilmiştir.
Sözleşme hükümlerinin zamanında yerine getirilmemesine bağlı olarak ortaya çıkan ve şirket açısından sözleşmeye bağlı bir alacak haline gelen gecikme faizi tutarlarının asıl alacak gibi nakit akışına bağlı olmaksızın muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.